ti guarda dal Grande Inquisitor

Santa Fe [terug]

Opmerkingen ...

1

van Dirk Vandepitte <dirkvandepitte@...> op zaterdag 16 augustus 2008 om 13:26

Even een kort verslag over de 2e Ring-cyclus die ik afgelopen week in Bayreuth heb meegemaakt.

De enscenering van Tankred Dorst is inmiddels aan zijn derde jaargang toe. De enscenering is eerder klassiek, in een tijdloze setting. Enkele decors komen terug over verschillende delen van de Ring : de Rijn (Rheingold en Götterdämmerung), de berg van Brunnhilde (Walküre, Siegfried en Götterdämmerung). De decors zijn mooi maar niet erg origineel, op enkele uitzonderingen na. De Rijnscènes spelen zich af op een pleintje over een rivier, waarin de Rijndochters verdwijnen. Het eerste bedrijf van Siegfried speelt zich af in decor dat het midden houdt tussen een klaslokaal en een werkplaats. Neidhöhle ligt ergens onder een brug van een autosnelweg, waar voor de aanleg bomen zijn afgezaagd. De Gibichungenhal is een betonnen constructie met 2 verdiepingen aan de linkerkant en een groot balkon aan de rechterkant. Alle decors zijn op zich verdedigbaar, maar ze lijken onderling niet in relatie tot elkaar. Ook de personnages zijn op verschillende manieren gekleed. Over het algemeen geeft het allemaal wel erg mooie beelden.

Ook in de personenregie is de lijn niet strak. Waar die in het eerste bedrijf van Walküre erg statisch was, en de 3 figuren elkaar nogal lang onbeweeglijk aankijken, is de regie vooral in Siegfried erg gedetailleerd, met vele kleine en goed gevonden handelingen en attributen, die af en toe zelfs een beetje grappig zijn. Alle personnages, zowel de echte "mensen" als de goden (vooral Wotan), de Walkuren en zelfs de beide Nibelungen en de reuzen worden op een menselijke manier voorgesteld. Voor zover dat mogelijk is zijn zowel de personen als de gebeurtenissen vrij realistisch en aannemelijk. De transitie die zich afspeelt in de figuur van Wotan als oppergod die zijn macht steeds verder ziet afnemen is doorheen de hele cyclus bijzonder goed gebracht, niet alleen door zijn eigen figuur maar ook door de confrontatie met Mime (in Siegfried) en het verhaal van Waltraute (in Götterdämmerung).

De bezetting is nagenoeg ongewijzigd ten opzichte van vorig jaar. De positieve uitschieters waren Eva-Maria Westbroek als Sieglinde, Christa Maier als Erda en Waltraute (in Götterdämmerung) en Gerhard Siegel als Mime. Voor Westbroek was het het eerste optreden in Bayreuth, en haar vocale prestatie was meteen een geweldige voltreffer. Ik denk dat ze zelf is geschrokken van haar succes, want toen ze op het eind van Walküre voor het eerst alleen kwam groeten, en er een geweldige ovatie en een voetengetrappel op de plankenvloer losbraken sloeg ze de beide handen voor de mond. Christa Mayer was een gevoelige Waltraute en haar smeekbede aan Brunnhilde om de ring terug te geven was zeer ontroerend. Mime is wellicht één van de meest dankbare rollen van de hele Ring, maar het gevaar is groot dat het een overdreven karikatuur wordt. Niets daarvan bij Gerhard Siegel die het juiste evenwicht vond tussen list, grap en vernuft. De manier waarop hij Siegfried zijn levensverhaal vertelde was prachtig theater, en bovendien gevoelig gezongen. Bij de andere protagonisten zijn Albert Dohmen als Wotan/Wanderer en Andrew Shore als Alberich me als succesvol bijgebleven. Ook de diepe bassen van Hans-Peter König (Fafner en Hagen) en Kwangchul Youn (Fasolt en Hunding) waren erg sterk. Verder hebben Stephen Gould als Siegfried en Linda Watson toch nog goede prestaties neergezet. Gould is een boom van een vent, die vooral in het eerste bedrijf van Siegfried krachtig overkomt (ook letterlijk, want hij tilt Mime gewoon over een bank). In het tweede bedrijf leek hij wat vermoeid, maar dat was volledig verdwenen in het derde bedrijf en in Götterdämmerung. Zijn stem was niet constant, maar de gehele rol over de 2 dagen is natuurlijk erg lang. Op de stem van Linda Watson zit al wat sleet, maar aan kracht en présence ontbreekt het haar geenszins. Ze overtreft het orkest moeiteloos. In Walküre en Siegfried had ze de gevoeligheid die van een dochter of verliefde vrouw kan worden verwacht, maar na haar verraad in Götterdämmerung was ze toch een beetje te dominant. Er waren ook 2 tegenvallers. Arnold Bezuyen als Loge had niet de spitsheid die Peter Bronder in de productie van de Vlaamse Opera wel bracht. Endrik Wottrich was een grote ontgoocheling. Met zijn bodybuilder-lijf is hij geknipt voor de rol van Siegmund, maar hij heeft er helemaal de stem niet voor. Bij zijn "Wälse ..., Wälse ..." heb ik slechts tot 7 kunnen tellen. Het festival heeft de gewoonte om de solisten te laten groeten na elk bedrijf. Zolang een rol niet helemaal is afgelopen groet een zanger in duo of in hele groep, en pas na het eind van de rol groet de solist individueel. De leiding heeft Wottrich na het tweede bedrijf Walküre wijselijk niet individueel laten groeten, maar steeds aan de hand van Westbroek (Sieglinde). Stephen Gould en Linda Watson kregen wat boegeroep na het einde van Götterdämmerung.

De orkestleiding was in de kundige handen van Christian Thielemann. Hij heeft een analytische lezing gegeven van de partituur, die de vrijwel oneindige rijkdom van de muziek zeer mooi etaleerde, met alle themas die erin zitten. In het algemeen speelde het orkest gedoseerd, afgemeten en niet te snel. Het leidde de solisten in en ondersteunde hen op een voorbeeldige manier. Na het einde van Götterdämmerung is het orkest op scène komen groeten. In Bayreuth zitten de muzikanten in de orkestbak onzichtbaar voor het publiek, en ze zijn dus komen groeten in hun gewone kledij.

Al bij al was het een zeer geslaagde productie, die echter geen grote mijlpaal betekent, die enkele zeer aangrijpende momenten heeft gebracht, met een vrij homogene cast, zonder grote uitschieters in de grootste rollen, maar met enkele zeer belovende prestaties in de wat minder grote rollen. Een volledige Ring-cyclus blijft natuurlijk altijd een aparte belevenis. De Bayreuth-setting maakt de fascinatie nog groter. Voor enkele indrukken, zie de website http://www.bayreuther-festspiele.de/deutsch/deutsch_2.html, die dit jaar helemaal is vernieuwd.

Dirk