ti guarda dal Grande Inquisitor

Macbeth in München

De Opernfestspiele lijken dit jaar meer op een Verdi-festival. Alle opera's die ik deze week in München in het Nationaltheater meemaak, zijn van Verdi, met als eerste in de rij Macbeth.

Foto

De regisseur Martin Kusej is geen grote aanwinst voor de operawereld. Om te beginnen, slaagt hij er niet in om de verschillende scènes aan elkaar te binden. Na elke scène gaat het licht uit, stopt de muziek en gaat het doek dicht. Ik kan begrijpen dat dit nodig is bij een traditionele productie om bijvoorbeeld de ombouw van een bos naar het kasteel van Macbeth mogelijk te maken. Maar als hij een moderne enscenering maakt en daarenboven beschikt over een eenheidsdecor, dan getuigt dit van onkunde, of op zijn minst van een gebrek aan vakmanschap.

Meer specifiek weet hij ook geen blijf met de heksen, nochtans een van de belangrijkste rollen van de opera. De zangers weert hij van het podium en plaats hij ergens in de coulissen. Ze worden vervangen door zes kinderen. Tot daar kan ik hem nog volgen in zijn experiment, aangezien alles draait rond de opvolging van het koningschap.

Maar die zes kinderen zijn niet genoeg en dus zet hij een paar dozijn figuranten op scène, die niks zinnig bijbrengen. In de eerste heksenscène, waarmee de opera begint, jagen ze een denkbeeldige vlieg of mug weg. Als dat niet lukt, krijgen ze allemaal jeuk en beginnen ze zich overal te krabben. De scène eindigt onder een zware stroboscoopbelichting met een striptease en een vrijpartij. Als het doek daarna voor de eerste keer dicht gaat, worden ze onthaald op een oorverdovende stilte. In andere operahuizen zou waarschijnlijk een kabaal losbarsten, maar zo'n stilte is ongelooflijk sterk in de afkeuring die daaruit blijkt.

De tweede heksenscène aan het begin van het derde bedrijf is zo mogelijk nog onnozeler. De figuranten staan nu enkel gekleed in hun ondergoed, waarna ze allemaal naar het voorste deel van de scène komen en beginnen te urineren. Een beetje later verdwijnen ze en blijven enkel de kinderen over. Het ballet werd gelukkig geknipt... wie weet wat voor briljante invallen hij daarvoor nog bedacht zou hebben.

Als eerste verschijning wordt er een hoofd naar beneden gegooid. Even later wordt achteraan het podium een Duitse herdershond losgelaten, die naar het hoofd rent, het in zijn bek neemt en ermee in de coulissen verdwijnt. De helft van het publiek schiet in een lach, de hond krijgt een applausje... en de dramatiek van de hele scène is weg. Bij de laatste reeks voorspellingen komen een aantal half naakte vrouwen op en gaan rond Macbeth staan. Eerst halen ze een goocheltruuk uit door een plastieken jasje uit hun mond te toveren dat ze aandoen, daarna laten ze Macbeth leviteren. Het publiek ligt weer in een deuk. Ik kan me echt niet voorstellen dat Verdi de bedoeling had om met deze scène voor wat "comic relief" te zorgen.

Het had nochtans anders kunnen lopen. Martin Zehetgruber heeft een interessant eenheidsdecor ontworpen. Een grote vlakte ligt bezaaid met schedels, vooraan staat een tentje waarlangs de "heksen" of andere karakters kunnen op- of afgaan. En sommige ideeën van Kusej zijn best wel goed, zoals het gebruik van die kinderen als de heksen. Ze verschijnen ook tijdens Macbeths hallucinatie, terwijl ze een masker van Banco dragen. Eerder had Macbeth het hoofd van Banco in een zak aangereikt gekregen van de samenzweerders.

Nog een interessant detail komt in het eerste bedrijf nadat de Macbeths beslist hebben om de koning te vermoorden. Er fladdert een vlinder voorbij... Macbeth vangt die, maar Lady Macbeth neemt de vlinder af en vermorzelt hem, waarmee subtiel haar meedogenloosheid in de verf gezet wordt. Ook het gebruik van handschoenen valt op. Na de moord op Duncan (in die tent), verstopt Macbeth het bloed aan zijn handen met zwarte handschoenen. Na het bericht dat de koning vermoord werd, trekt Lady Macbeth lange zwarte handschoenen aan om zich over te geven aan hypocriete rouw. Tijdens haar slaapwandelscène probeert ze het bloed aan haar handen ook te verstoppen met handschoenen.

Er was gelukkig een sterk kwartet aan zangers gevonden. Van Zeljko Lucic weten we al dat hij één van de belangrijkste Verdi-baritons van het moment is. Zijn ruime en donkere stem is ideaal in de hallucinatiescène. Maar zijn grootste momenten komen op het einde. Met "Fuggi regal fantasima" zingt hij een grote waanzinscène vol intensiteit. "Pietà, rispetto, amore" is dan weer een klassieke aria, waarin vooral zijn legato centraal staat. Zijn laatste 'la morte o la vittoria' eindigt volgens de partituur met een hoge sol, maar het voelde aan alsof hij die topnoot een paar tonen hoger zong... een indrukwekkend einde.

Nadja Michael kennen we in België sind haar Médée in de Munt. Ze blijkt een onverwacht schitterende Lady Macbeth te zijn. Ze heeft verschillende grote aria's te zingen, die ze allemaal met de nodige inleving vertolkt. We horen haar het eerst als ze de brief van Macbeth declameert. Meteen valt de grootte en de projectiemogelijkheden van haar stem op. Haar opwinding in de aansluitende cavatina "Vieni t'affretta" zingt ze met het nodige gevoel voor belcanto met alle loopjes perfect uitgevoerd. Later in haar Brindisi laat ze zelfs een paar mooie trillers noteren en domineert ze heel die scène, ook als het koor in volle glorie zingt. "La luce langue" is aanvankelijk heel introvert, maar groeit in intensiteit als ze beslist heeft om ook Banco te vermoorden.

In de relatief korte rol van Banco hoorden we Roberto Scandiuzzi. De laatste keren dat ik hem gehoord heb, vond ik hem niet altijd even overtuigend. Ondertussen is zijn stem gerijpt en lijkt hij op het hoogtepunt van zijn carrière te zijn. Zijn stem is wat donkerder en zwarter geworden. Hij orgelt mooi in "Come dal ciel precipita" met stevige bastonen.

Ik heb Dimitri Pittas de eerste keer gehoord in de Met, ook als Macduff. In München zingt hij de romanza "Ah, la paterna mano" even uitstekend met aandacht voor legato, kleine portamenti en intelligente tekstvertolking. Hij heeft een volle lyrische tenorstem, die me wat doet denken aan de jonge Marcelo Alvarez. Ik kan me trouwens een vergelijkbaar carrièrepad voorstellen waarbij hij op langere termijn ook de zwaardere Manrico's en Riccardo's zal zingen. Hou deze man in de gaten, want goede Verdi-tenoren zijn een schaars goed...

Publicatie: woensdag 22 juli 2009 @ 9:50
Rubriek: Opera

Recent RSS feed

Roman Trekel in deSingel

We zijn al aan het laatste "echte" liedrecital in deSingel dit seizoen. De bariton Roman Trekel en pianist Jan Philip Schulze brachten Brahms' zelden uitgevoerde cyclus Die schöne Magelone.

Liedrecital, 19-11-2017 10:38
0 opmerkingen

Lucio Silla in de Munt

Toen Peter De Caluwe tien jaar geleden zijn eerste seizoen voorstelde, vermeldde hij dat hij de vier opera's seria van Mozart wilde opvoeren. Clemenza, Idomeneo en Mitridate hebben we al gehad. Met de nieuwe productie van Lucio Silla is het kwartet nu volledig.

Opera, 8-11-2017 16:47
3 opmerkingen

Karine Deshayes in de Munt

Voor het tweede Muntrecital dit seizoen stonden er drie artiesten op het podium. Naast de mezzo Karine Deshayes en de pianist Tristan Pfaff, deed ook de klarinettist Philippe Berrod mee... en dat kan maar één ding betekenen...

Liedrecital, 6-11-2017 22:53
0 opmerkingen

Margherita in Wexford

Zoals eerder deze week reeds vermeld, staat het Wexford Opera Festival bekend voor het opvoeren van onbekende werken. Mijn laatste voorstelling deze week valt volledig in die categorie... het "melodramma semiserio" Margherita van de mij totaal onbekende Italiaanse componist Jacopo Foroni.

Opera, 5-11-2017 11:38
0 opmerkingen

La scala di seta in Wexford

Het laatste ShortWork dat in Wexford opgevoerd werd, is La scala di seta. De relatief korte Rossini-farsa vraagt slechts zes zangers is dus ideaal voor de namiddagvoorstelling in het Whites Hotel, uitgevoerd met de pianobegeleiding van Tina Chang.

Opera, 4-11-2017 8:54
0 opmerkingen

Risurrezione in Wexford

Franco Alfano is vooral bekend als de componist die Puccini's Turandot voltooide. Zangers als Placido Domingo en Roberto Alagna brachten recent wel zijn Cyrano de Bergerac terug onder de aandacht, maar (van) zijn Risurrezione had ik nog nooit gehoord.

Opera, 3-11-2017 10:28
6 opmerkingen

Rigoletto in Wexford

Dé vraag vooraf was hoe ze Rigoletto tot ongeveer een uur kunnen inkorten als één van de ShortWorks bij het Wexford Opera Festival. Dat is dus niet echt gelukt, uiteindelijk duurde de voorstelling meer dan anderhalf uur zonder pauze.

Opera, 2-11-2017 19:38
0 opmerkingen

Dubliners in Wexford

Het Wexford Opera Festival presenteert elke namiddag zogenaamde ShortWorks in de congreszaal van het Whites Hotel. Een voorstelling duurt ongeveer een uur en is bezet met jonge zangers. Vandaag was een creatie te horen... Dubliners van Andrew Synnott.

Opera, 1-11-2017 21:34
1 opmerking

Medea in Wexford

Na zes jaar ben ik nog eens in Wexford voor hun jaarlijks operafestival, dat ondertussen aan zijn 66ste editie toe is. Het Festival staat bekend voor haar programmatie van onbekende opera's, alhoewel de openingsproductie - Cherubini's Medea - toch geen echte rariteit meer is.

Opera, 1-11-2017 10:53
0 opmerkingen

November 2017

Cecilia Bartoli heeft een nieuwe CD uit en daar hoort een toernee bij die haar in november ook weer naar het PSK brengt. In de Vlaamse en Waalse Opera staat Franse Donizetti op het programma: in Gent wordt de productie van Le duc d'Albe hernomen, in Luik spelen ze La favorite. Bij de liedrecitals kijk ik vooral uit naar "Die Schöne Magelone" door Roman Trekel.

Toekomstmuziek, 30-10-2017 18:16
0 opmerkingen