ti guarda dal Grande Inquisitor

Winterreise in de Munt

De Winterreise van Schubert behoort zonder twijfel tot de absolute meesterwerken van het liedrepertoire. En misschien net daarom proberen allerlei componisten er iets aan te veranderen.

Er bestaan versies waarbij de piano vervangen wordt door een strijkkwartet, er bestaan jazz-arrangementen, er bestaan vertaalde versies, ... De bekendste versie is waarschijnlijk de versie die Hans Zender componeerde en die in 1993 in Frankfurt in première ging met de tenor Hans Peter Blochwitz. De reden voor die relatieve bekendheid heeft te maken met het feit dat er toch twee CD-opnames van bestaan: een "oude" met Blochwitz en een iets recentere met Christoph Prégardien, die het vandaag ook in de Munt zong.

Hans Zender behoudt grotendeels de zanglijnen van Schubert. Soms herhaalt hij wel woorden of stukken van zinnen, laat hij de zanger de tekst spreken of door een megafoon roepen, of voegt pauzes toe. Het meest opvallend zijn de pauzes in Der stürmische Morgen waarbij ze in het midden van een woord vallen, alsof de adem van de Wanderer afgesneden wordt.

Maar de grootste wijzigingen hebben met de "begeleiding" te maken. Hij zet allerlei orkestrale middelen in om de tekst te verduidelijken. Zo horen we de wind gieren in Die Wetterfahne of Mut met behulp van windmachines, het ijs kraken in Auf dem Flusse, de trompetterende aankondiging van de postkoets of de hartslag van de Wanderer via de grote trom in Die Post, het gesnurk in Im Dorfe, enzovoort. Voor wie de Zender-versie niet kent en eens een stukje wil horen... op YouTube is een uitvoering van Gute Nacht beschikbaar, waarin zowat al zijn technieken de revue passeren.

Door alles zo tot in de kleinste details uit te schrijven, blijft er wel niet veel ruimte over voor de uitvoerders. Het is niet voor niets dat Zender zijn versie de ondertitel "eine komponierte Interpretation" meegegeven heeft. Het is wel ongemeen boeiend, maar aangezien ik constant gefascineerd zat te luisteren naar wat er nu weer ging komen, geraakte ik nooit meegesleept in Winterreise zoals dat wel kan gebeuren bij de gebruikelijke versie met piano.

Dietrich Henschel dirigeerde het Kamermuziekensemble van de Munt tegen de achtergrond van de Forza-productie. Voor het orkest was zelfs een hele scenografie uitgedacht om allerlei effecten te creëren. Bijvoorbeeld in Der Lindenbaum gaan de hoboist en klarinettist in een loge aan weerszijden van de zaal zitten... om op een melodika te spelen. Later verhuizen hele secties van het orkest naar de achterkant van het podium. Op het einde in Der Leiermann gaat elke muzikant rechtstaan telkens hij klaar is... tot de bassist de laatste noot speelt, ook rechtstaat en het licht langzaam uitgaat. In de loop van de voorstelling werd er ook al met de belichting gespeeld.

Zoals de meesten wel zullen weten, behoort Christoph Prégardien niet tot mijn favoriete liedzangers en probeer ik hem zo veel mogelijk te vermijden. Maar deze keer heeft de aantrekkingskracht van deze Winterreise-versie toch de bovenhand gehaald. Tot mijn verbazing klinkt Prégardien tegenwoordig beter dan vroeger. Zijn hoogte klinkt veel minder geforceerd, alhoewel ze nog altijd niet echt helder klinkt. Zijn tekstprojectie is uiteraard voorbeeldig. Zoals eerder al gezegd, wordt ook hij beperkt door de interpretatie van Zender en kan hij moeilijk zijn eigen stempel op de cyclus drukken.

Er stonden overal microfoons opgesteld, dus ik veronderstel dat dit concert ooit wel eens ergens uitgezonden zal worden...

Publicatie: zaterdag 21 juni 2008 @ 23:23
Rubriek: Concert

Recent RSS feed

Roman Trekel in deSingel

We zijn al aan het laatste "echte" liedrecital in deSingel dit seizoen. De bariton Roman Trekel en pianist Jan Philip Schulze brachten Brahms' zelden uitgevoerde cyclus Die schöne Magelone.

Liedrecital, 19-11-2017 10:38
0 opmerkingen

Lucio Silla in de Munt

Toen Peter De Caluwe tien jaar geleden zijn eerste seizoen voorstelde, vermeldde hij dat hij de vier opera's seria van Mozart wilde opvoeren. Clemenza, Idomeneo en Mitridate hebben we al gehad. Met de nieuwe productie van Lucio Silla is het kwartet nu volledig.

Opera, 8-11-2017 16:47
3 opmerkingen

Karine Deshayes in de Munt

Voor het tweede Muntrecital dit seizoen stonden er drie artiesten op het podium. Naast de mezzo Karine Deshayes en de pianist Tristan Pfaff, deed ook de klarinettist Philippe Berrod mee... en dat kan maar één ding betekenen...

Liedrecital, 6-11-2017 22:53
0 opmerkingen

Margherita in Wexford

Zoals eerder deze week reeds vermeld, staat het Wexford Opera Festival bekend voor het opvoeren van onbekende werken. Mijn laatste voorstelling deze week valt volledig in die categorie... het "melodramma semiserio" Margherita van de mij totaal onbekende Italiaanse componist Jacopo Foroni.

Opera, 5-11-2017 11:38
0 opmerkingen

La scala di seta in Wexford

Het laatste ShortWork dat in Wexford opgevoerd werd, is La scala di seta. De relatief korte Rossini-farsa vraagt slechts zes zangers is dus ideaal voor de namiddagvoorstelling in het Whites Hotel, uitgevoerd met de pianobegeleiding van Tina Chang.

Opera, 4-11-2017 8:54
0 opmerkingen

Risurrezione in Wexford

Franco Alfano is vooral bekend als de componist die Puccini's Turandot voltooide. Zangers als Placido Domingo en Roberto Alagna brachten recent wel zijn Cyrano de Bergerac terug onder de aandacht, maar (van) zijn Risurrezione had ik nog nooit gehoord.

Opera, 3-11-2017 10:28
6 opmerkingen

Rigoletto in Wexford

Dé vraag vooraf was hoe ze Rigoletto tot ongeveer een uur kunnen inkorten als één van de ShortWorks bij het Wexford Opera Festival. Dat is dus niet echt gelukt, uiteindelijk duurde de voorstelling meer dan anderhalf uur zonder pauze.

Opera, 2-11-2017 19:38
0 opmerkingen

Dubliners in Wexford

Het Wexford Opera Festival presenteert elke namiddag zogenaamde ShortWorks in de congreszaal van het Whites Hotel. Een voorstelling duurt ongeveer een uur en is bezet met jonge zangers. Vandaag was een creatie te horen... Dubliners van Andrew Synnott.

Opera, 1-11-2017 21:34
1 opmerking

Medea in Wexford

Na zes jaar ben ik nog eens in Wexford voor hun jaarlijks operafestival, dat ondertussen aan zijn 66ste editie toe is. Het Festival staat bekend voor haar programmatie van onbekende opera's, alhoewel de openingsproductie - Cherubini's Medea - toch geen echte rariteit meer is.

Opera, 1-11-2017 10:53
0 opmerkingen

November 2017

Cecilia Bartoli heeft een nieuwe CD uit en daar hoort een toernee bij die haar in november ook weer naar het PSK brengt. In de Vlaamse en Waalse Opera staat Franse Donizetti op het programma: in Gent wordt de productie van Le duc d'Albe hernomen, in Luik spelen ze La favorite. Bij de liedrecitals kijk ik vooral uit naar "Die Schöne Magelone" door Roman Trekel.

Toekomstmuziek, 30-10-2017 18:16
0 opmerkingen