ti guarda dal Grande Inquisitor

Parsifal in Parijs

De Parijse Opéra is dit seizoen uitzonderlijk succesvol met hun Wagnervoorstellingen. Na de unieke Tannhäuser eerder dit seizoen, brengen ze nu een Parsifal op bijna hetzelfde niveau.

Foto

Krzysztof Warlikowski heeft een moderne, maar goed leesbare, productie gemaakt. In "Ligne 8", het tijdschrift van de Opéra de Paris, verduidelijkte de scenograaf Malgorzata Szczesniak dat het decor moet geïnspireerd zijn door de structuur en het ritme van de muziek. Voor Wagner moeten de afwezigheid van actie en monumentaliteit domineren. Het decor is de monumentale arena van een cirkelvormig universiteitsauditorium waar anatomielessen gegeven worden en waar de "ridders" op zoek zijn naar een manier om Amfortas te genezen.

Af en toe wordt dit decor verborgen achter een groot doek waarop videobeelden geprojecteerd worden, zoals tijdens de ouverture. Een hand schrijft met een potlood achtereenvolgens de woorden "amour", "foi" en "espérance" en gomt tussendoor het vorige woord weer uit. De christelijke waarden - geloof, hoop en liefde - zijn van in het begin aanwezig in de productie. De volgorde van de woorden, waarbij het woord "espérance" als laatste blijft staan, is ook van belang...

Het gebruik van video blijkt het meest controversieel te zijn aan het begin van het derde bedrijf. Voor de muziek begint, worden de slotbeelden van de film Germania anno zero van Roberto Rossellini geprojecteerd. Die film speelt zich af in het platgebombardeerde Duitsland na de Tweede Wereldoorlog. Op het einde pleegt het jongetje Edmund zelfmoord door uit een van de verwoeste gebouwen te springen. Op YouTube is trouwens het volledige slot van deze film te zien. De gelijkenis met de gemeenschap van Montsalvat, die ook op instorten staat, met Titurel dood en Amfortas die op zijn laatste benen loopt, is evident. Rossellini zag in die zelfmoord ook een hoopvol einde. Met Edmunds dood sterft ook de nazistische moraal waarin hij opgegroeid is... net zoals de komst van Parsifal ook hoop brengt. Maar een deel van het Parijse publiek heeft dit uiteraard zo niet begrepen en voelde zich genoodzaakt om hun onbegrip en gebrek aan beschaving ten toon te spreiden door in kabaal uit te breken. Je kan erover discuteren of dat filmfragment iets essentieels bijdraagt tot de enscenering, maar het is zeker niet ongepast. De reactie van het publiek was in alle geval buiten proportie.

Krzysztof Warlikowski is trouwens een regisseur die elke voorstelling het publiek komt groeten, zelfs gisterenmiddag bij de laatste voorstelling. De Pavlov-reactie van de Parijzenaars wanneer een regisseur zijn neus laat zien op het podium, was dan ook voorspelbaar. Maar dat neemt niet weg dat ik het massale boegeroep voor Warlikowski niet kan begrijpen, want hij heeft eigenlijk niets wereldschokkends gedaan.

Zoals eerder al vermeld, is de christelijke dimensie constant aanwezig. Gurnemanz wordt geportretteerd als de religieuze leider in zijn kostuum met Romeinse boord. In het begin van het eerste bedrijf zit hij samen met de schildknapen geknield op de scène terwijl ze allemaal een rozenkrans bidden. Ook de ridders die tijdens de Graalonthulling in de anatomiezaal zitten, hebben allemaal een paternoster vast. De Graalonthulling van het eerste bedrijf wordt geënsceneerd als een eucharistieviering, inclusief een kazuifel voor Amfortas en op het einde van de ceremonie geven de Graalridders elkaar ook de vredeswens. In het derde bedrijf is de anatomiezaal naar de achtergrond gedrukt en wordt het voorste deel van de scène ingenomen door een moestuin met prei, ajuin, kool en opgeschoten sla. Sinds Amfortas de Graal niet meer onthult, proberen de overblijvende ridders blijkbaar te overleven met aardser voedsel.

In de riddergemeenschap is ook een jongetje aanwezig, dat opgevoed wordt tot "reine Tor". Dit wordt duidelijk als de twee koren, opgesteld boven in de zaal van de Bastille, over de "reine Tor" zingen en hij zijn oren afdekt. Hoe vaak heeft hij al niet moeten horen dat hij verondersteld wordt om Amfortas te redden ? Maar iemand opleiden om "Durch Mitleid wissend" te worden, geeft pijnlijk aan hoe wanhopig ze zijn.

Foto

Ook op muzikaal vlak was er bijzonder weinig aan te merken. Hartmut Haenchen dirigeerde een mooi uitgebalanceerde Parsifal. Het eerste en derde bedrijf begon hij zelfs in volledige duisternis met een lichtgevend dirigeerstokje. Als na het Rossellini-filmfragment het publiek zich niet als vandalen gedragen zou hebben, dan zou dat derde bedrijf ook magisch uit het niets kunnen ingezet zijn.

Meer dan tien jaar geleden zong Christopher Ventris ook al Parsifal, in de Vlaamse Opera. Na al die jaren is hij een nog altijd jeugdig klinkende Parsifal, die op geen enkel moment problemen tegenkomt in de partituur. Alexander Marco-Buhrmester was een degelijke, getormenteerde Amfortas. Sinds zijn Boris een paar jaar geleden heeft Evgeny Nikitin een indrukwekkende ontwikkeling doorgemaakt, waardoor hij nu een krachtige Klingsor kan zingen en zonder dat hij daarvoor aan klankschoonheid moet inboeten.

Franz Josef Selig vond ik tot nu toe altijd een goede, betrouwbare bas, die altijd wel voldoet maar die me zelden in vervoering brengt. Zijn vertolking van Gurnemanz hoort echter in een totaal andere categorie thuis. Zijn lange monologen blijven constant boeien dankzij een doorgedreven aandacht voor de tekst. Verder heeft hij ook de uitstraling om de spirituele leider van de Graalridders te zijn. Zijn König Marke in de Bastille was al goed, zijn Gurnemanz is fenomenaal.

Het hoeft eigenlijk geen betoog dat Waltraud Meier ook fenomenaal is als Kundry. Ze zit, ligt of staat bijna constant op het podium. En zelfs als ze niet zingt, kan je haast je ogen niet van haar afhouden. Want ook in die momenten, reageert ze op wat er gebeurt zonder al te opvallend te handelen. Maar haar présence is zo elektriserend dat ze er altijd "is". Bijvoorbeeld als Gurnemanz Parsifal naar zijn naam vraagt, zie je dat zij eigenlijk wil tussenkomen. Tijdens Gurnemanz monoloog zit ze ineengekropen aan de zijkant van het podium, maar zelfs dan gaat er uitstraling van haar uit. Ook vocaal is haar Kundry simpelweg geniaal. Zelfs in kleine zaken, zoals de manier waarop ze "Ich bin müde" zingt, creëert ze een krop in mijn keel. Haar grote momenten zijn natuurlijk haar spottende confrontatie met Klingsor... of haar grote verleidingsscène met Parsifal. Gelukkig trouwens dat er in de Bastille geen luchter hangt, want die zou ongetwijfeld naar beneden gekomen zijn op het moment dat ze "und... lachte" zong.

Deze bezetting moet zo ongeveer het beste zijn wat er momenteel voor deze opera te vinden is. Dit gecombineerd met een intelligente een wel doordachte enscenering maakte deze Parsifal dan ook tot een grote operanamiddag.

Publicatie: maandag 24 maart 2008 @ 10:22
Rubriek: Opera

Recent RSS feed

Roman Trekel in deSingel

We zijn al aan het laatste "echte" liedrecital in deSingel dit seizoen. De bariton Roman Trekel en pianist Jan Philip Schulze brachten Brahms' zelden uitgevoerde cyclus Die schöne Magelone.

Liedrecital, 19-11-2017 10:38
0 opmerkingen

Lucio Silla in de Munt

Toen Peter De Caluwe tien jaar geleden zijn eerste seizoen voorstelde, vermeldde hij dat hij de vier opera's seria van Mozart wilde opvoeren. Clemenza, Idomeneo en Mitridate hebben we al gehad. Met de nieuwe productie van Lucio Silla is het kwartet nu volledig.

Opera, 8-11-2017 16:47
3 opmerkingen

Karine Deshayes in de Munt

Voor het tweede Muntrecital dit seizoen stonden er drie artiesten op het podium. Naast de mezzo Karine Deshayes en de pianist Tristan Pfaff, deed ook de klarinettist Philippe Berrod mee... en dat kan maar één ding betekenen...

Liedrecital, 6-11-2017 22:53
0 opmerkingen

Margherita in Wexford

Zoals eerder deze week reeds vermeld, staat het Wexford Opera Festival bekend voor het opvoeren van onbekende werken. Mijn laatste voorstelling deze week valt volledig in die categorie... het "melodramma semiserio" Margherita van de mij totaal onbekende Italiaanse componist Jacopo Foroni.

Opera, 5-11-2017 11:38
0 opmerkingen

La scala di seta in Wexford

Het laatste ShortWork dat in Wexford opgevoerd werd, is La scala di seta. De relatief korte Rossini-farsa vraagt slechts zes zangers is dus ideaal voor de namiddagvoorstelling in het Whites Hotel, uitgevoerd met de pianobegeleiding van Tina Chang.

Opera, 4-11-2017 8:54
0 opmerkingen

Risurrezione in Wexford

Franco Alfano is vooral bekend als de componist die Puccini's Turandot voltooide. Zangers als Placido Domingo en Roberto Alagna brachten recent wel zijn Cyrano de Bergerac terug onder de aandacht, maar (van) zijn Risurrezione had ik nog nooit gehoord.

Opera, 3-11-2017 10:28
6 opmerkingen

Rigoletto in Wexford

Dé vraag vooraf was hoe ze Rigoletto tot ongeveer een uur kunnen inkorten als één van de ShortWorks bij het Wexford Opera Festival. Dat is dus niet echt gelukt, uiteindelijk duurde de voorstelling meer dan anderhalf uur zonder pauze.

Opera, 2-11-2017 19:38
0 opmerkingen

Dubliners in Wexford

Het Wexford Opera Festival presenteert elke namiddag zogenaamde ShortWorks in de congreszaal van het Whites Hotel. Een voorstelling duurt ongeveer een uur en is bezet met jonge zangers. Vandaag was een creatie te horen... Dubliners van Andrew Synnott.

Opera, 1-11-2017 21:34
1 opmerking

Medea in Wexford

Na zes jaar ben ik nog eens in Wexford voor hun jaarlijks operafestival, dat ondertussen aan zijn 66ste editie toe is. Het Festival staat bekend voor haar programmatie van onbekende opera's, alhoewel de openingsproductie - Cherubini's Medea - toch geen echte rariteit meer is.

Opera, 1-11-2017 10:53
0 opmerkingen

November 2017

Cecilia Bartoli heeft een nieuwe CD uit en daar hoort een toernee bij die haar in november ook weer naar het PSK brengt. In de Vlaamse en Waalse Opera staat Franse Donizetti op het programma: in Gent wordt de productie van Le duc d'Albe hernomen, in Luik spelen ze La favorite. Bij de liedrecitals kijk ik vooral uit naar "Die Schöne Magelone" door Roman Trekel.

Toekomstmuziek, 30-10-2017 18:16
0 opmerkingen