ti guarda dal Grande Inquisitor

Werther in de Munt

De afgelopen twee dagen vond er een dubbele première plaats in de Munt. Werther wordt zowel opgevoerd in de traditionele tenorversie als in de versie die Massenet herwerkte voor de bariton Mattei Battistini.

Foto

Voor velen zal het als een schok komen. Maar regisseur Guy Joosten plaatst de opera in de periode waarin het verhaal veronderstelt wordt om zich af te spelen. Heel het scènebeeld ademt een Biedermeiersfeertje uit, zowel in het decor als in de kostuums. Je waant je even tussen de schilderijen op de bovenste verdieping van het Belvedere-museum in Wenen. Het eenheidsdecor van Johannes Leiacker is een eenvoudige wand waar de woonkamer van de Baljuw uitspringt. De muren van de woonkamer zijn versierd met een landschapschilderij, dat in het derde bedrijf grijs "verkleurd" is. In deze burgerlijke samenleving speelt het leven van Charlotte zich af. Het enige contact met de buitenwereld is een klein venster. Als een van de meisjes op een bepaald moment door dat venster staart, ontstaat een beeld dat wel geïnspireerd lijkt op het schilderij "Frau am Fenster" van Caspar David Friedrich, waarop een vrouw naar een voorbijvarend schip kijkt. FotoDie woonkamer van Charlotte doet me trouwens ook aan een schip denken. Zeker de vooruitstekende hoek lijkt wel de boeg van een schip, waarop Werther en Charlotte postvatten voor hun cruciale momenten. In het geval van Werther is dat bijvoorbeeld zijn monoloog op het einde van het tweede bedrijf. Charlotte zingt er het slot van haar briefscène.

Naast de esthetische uitstraling, is het vooral de sterk uitgewerkte personenregie die deze enscenering zo sterk maakt. Die personenregie komt wel het best tot uiting in de baritonversie. Ik denk dat daar twee redenen voor zijn. In het geval van de tenorversie zat ik onwillekeurig toch op de hoge noten te wachten, zonder dat daarom het libretto minder oppervlakkig is. In de baritonversie had ik veel meer aandacht had voor de tekst die effectief gezongen werd. Een andere reden is dat de baritonbezetting iets overtuigender acteerde.

Guy Joosten heeft ook wel nuanceverschillen ingebracht tussen de twee bezettingen, maar die zijn slechts minimaal. Het meest opvallend is dit merkbaar in de rol van Sophie. In de baritonversie is ze veel opener en exuberanter dan in de tenorversie, waar ze koeler en misschien ook iets sterker overkomt. De spanning die tussen de bariton-Sophie en de Baljuw opgebouwd wordt, is bijvoorbeeld hier veel sterker. Joosten insinueert een mogelijke incestueuze relatie tussen Sophie en haar vader, die na de dood van zijn vrouw aan de drank is geraakt. De tenor-Sophie lijkt iets meer het hoofd te bieden aan de avances van haar vader. De andere kinderen zijn in alle geval ook doodsbang van hem en van de drinkebroers Johann en Schmidt.

Spanning is er ook in het eerste bedrijf als Werther en Charlotte terugkomen van het bal. Albert verbergt zich op dat moment achter de openstaande deur en hoort zo heel hun duet. Ik zat me constant af te vragen of en wanneer hij te voorschijn zou komen. Het is pure Hitchcock. De rol van Werther wordt heel correct geportretteerd als de dichter die in de natuur zijn inspiratie zoekt. Hij heeft ook constant een zwart notitieboekje bij waarin hij zijn ingevingen noteert... op dat moment is hij echt de "Musensohn" van Goethe en Schubert.

Ik heb deze enscenering ondertussen al drie keer gezien en ik ontdek telkens nog nieuwe details die me eerder nog niet opgevallen waren en die daarenboven ook zin hebben. Het is iets wat me tot nu toe enkel overkomen is met de ensceneringen van iemand als bijvoorbeeld David McVicar.

Foto

Op muzikaal vlak valt er ook veel te genieten. In de eerste plaats is het geluid dat uit de orkestbak komt, onweerstaanbaar mooi. Kazushi Ono leidt het orkest doorheen grote dynamische variaties. Een enkele keer overstemt hij de zangers, maar meestal laat hij de romantiek pas losbarsten in de momenten die zich daar expliciet voor lenen, zoals het tussenspel tussen het derde en het vierde bedrijf. De mogelijke problemen die tussen het orkest en hun nieuwe muziekdirecteur, Mark Wigglesworth, worden hier nog eens extra in de verf gezet. Als Ono na de voorstelling komt groeten, staat het orkest niet -zoals gewoonlijk- recht om het applaus in ontvangst te nemen. Maar ze keerden zich ook naar Ono en gaven hem een echte staande ovatie. Ik heb een orkest zelden zo'n eerbetoon aan hun dirigent zien geven.

De enige andere keer dat ik de baritonversie reeds gehoord heb, was concertant in Parijs met Thomas Hampson. Ik was toen niet echt gewonnen voor deze versie. Maar met Ludovic Tézier verandert dit spectaculair. Hij zingt niet alleen met prachtig Frans en heeft niet alleen een ongelooflijk mooi bronzen timbre, maar ook zijn tekstexpressie is schitterend. Ik vond zijn mooiste moment trouwens niet zijn twee bekende aria's maar die ene filosofische monoloog over de dood "Lorsque l'enfant revient d'un voyage" op het einde van het tweede bedrijf. De tenor Andrew Richards heeft initieel iets meer problemen om met zijn "Invocation à la nature" te overtuigen. Maar eens die horde genomen, bezorgde hij mij ook kippenvel met zijn monoloog en zingt hij een mooie "Pourquoi me réveiller". Zijn hoge noten zijn daarin wel niet helemaal in orde, maar hij geeft ze een draai, waardoor het geschreeuw een expressieve inhoud krijgt.

De Charlotte van Jennifer Larmore was op taalvlak een hele vooruitgang in vergelijking met haar Marguerite in Parijs, alhoewel er nog een aantal schoonheidsfoutjes in haar Frans zitten. Zij ontroert vooral tijdens haar briefscène. Maar als ik zou moeten kiezen, dan kies ik toch voor de Charlotte van Sophie Koch. Daar waar Larmore een hoofdzakelijk slanke mezzostem heeft, klinkt Koch veel voller, warmer en sensueler. In talloze details merk je ook dat ze veel meer met de tekst doet dan haar Amerikaanse collega.

Wat de Sophie betreft, zijn de kleuren van de stem omgekeerd. De bariton-Sophie is Hélène Guilmette. Zij heeft een voluptueuzere stem dan Hendrickje Van Kerckhove. De stem van Hendrickje Van Kerckhove is iets kleiner, maar de helderheid van haar stem maakt haar Frans iets beter verstaanbaar. In beide bezettingen vond ik de Albert de zwakke schakel. Jean-Luc Chaignaud vond ik vaak nogal schreeuwerig en zingt dan ook met weinig nuance of kleur. Vooraf zou ik mijn geld ingezet hebben op de Albert van Jean-François Lapointe. Maar in zijn aria "Quelle prière de reconnaissance" vecht hij te veel met de lage noten.

Publicatie: donderdag 6 december 2007 @ 18:00
Rubriek: Opera

Recent RSS feed

Roman Trekel in deSingel

We zijn al aan het laatste "echte" liedrecital in deSingel dit seizoen. De bariton Roman Trekel en pianist Jan Philip Schulze brachten Brahms' zelden uitgevoerde cyclus Die schöne Magelone.

Liedrecital, 19-11-2017 10:38
0 opmerkingen

Lucio Silla in de Munt

Toen Peter De Caluwe tien jaar geleden zijn eerste seizoen voorstelde, vermeldde hij dat hij de vier opera's seria van Mozart wilde opvoeren. Clemenza, Idomeneo en Mitridate hebben we al gehad. Met de nieuwe productie van Lucio Silla is het kwartet nu volledig.

Opera, 8-11-2017 16:47
3 opmerkingen

Karine Deshayes in de Munt

Voor het tweede Muntrecital dit seizoen stonden er drie artiesten op het podium. Naast de mezzo Karine Deshayes en de pianist Tristan Pfaff, deed ook de klarinettist Philippe Berrod mee... en dat kan maar één ding betekenen...

Liedrecital, 6-11-2017 22:53
0 opmerkingen

Margherita in Wexford

Zoals eerder deze week reeds vermeld, staat het Wexford Opera Festival bekend voor het opvoeren van onbekende werken. Mijn laatste voorstelling deze week valt volledig in die categorie... het "melodramma semiserio" Margherita van de mij totaal onbekende Italiaanse componist Jacopo Foroni.

Opera, 5-11-2017 11:38
0 opmerkingen

La scala di seta in Wexford

Het laatste ShortWork dat in Wexford opgevoerd werd, is La scala di seta. De relatief korte Rossini-farsa vraagt slechts zes zangers is dus ideaal voor de namiddagvoorstelling in het Whites Hotel, uitgevoerd met de pianobegeleiding van Tina Chang.

Opera, 4-11-2017 8:54
0 opmerkingen

Risurrezione in Wexford

Franco Alfano is vooral bekend als de componist die Puccini's Turandot voltooide. Zangers als Placido Domingo en Roberto Alagna brachten recent wel zijn Cyrano de Bergerac terug onder de aandacht, maar (van) zijn Risurrezione had ik nog nooit gehoord.

Opera, 3-11-2017 10:28
6 opmerkingen

Rigoletto in Wexford

Dé vraag vooraf was hoe ze Rigoletto tot ongeveer een uur kunnen inkorten als één van de ShortWorks bij het Wexford Opera Festival. Dat is dus niet echt gelukt, uiteindelijk duurde de voorstelling meer dan anderhalf uur zonder pauze.

Opera, 2-11-2017 19:38
0 opmerkingen

Dubliners in Wexford

Het Wexford Opera Festival presenteert elke namiddag zogenaamde ShortWorks in de congreszaal van het Whites Hotel. Een voorstelling duurt ongeveer een uur en is bezet met jonge zangers. Vandaag was een creatie te horen... Dubliners van Andrew Synnott.

Opera, 1-11-2017 21:34
1 opmerking

Medea in Wexford

Na zes jaar ben ik nog eens in Wexford voor hun jaarlijks operafestival, dat ondertussen aan zijn 66ste editie toe is. Het Festival staat bekend voor haar programmatie van onbekende opera's, alhoewel de openingsproductie - Cherubini's Medea - toch geen echte rariteit meer is.

Opera, 1-11-2017 10:53
0 opmerkingen

November 2017

Cecilia Bartoli heeft een nieuwe CD uit en daar hoort een toernee bij die haar in november ook weer naar het PSK brengt. In de Vlaamse en Waalse Opera staat Franse Donizetti op het programma: in Gent wordt de productie van Le duc d'Albe hernomen, in Luik spelen ze La favorite. Bij de liedrecitals kijk ik vooral uit naar "Die Schöne Magelone" door Roman Trekel.

Toekomstmuziek, 30-10-2017 18:16
0 opmerkingen