ti guarda dal Grande Inquisitor

Der fliegende Holländer in München

Mijn laatste opera in München was Der fliegende Holländer met Adam Fischer in de orkestbak en met de recente productie van Peter Konwitschny.

Ook in deze voorstelling waren er een paar vervangingen. Dat de rol van Daland gezongen werd door Matti Salminen in plaats van Kurt Moll lag voor de hand, aangezien Kurt Moll vorig seizoen afscheid genomen heeft van de scène. Salminen vierde onlangs nog zijn zestigste verjaardag in Savonlinna. Voor een bas is dat nog niet zo oud, maar de leeftijd is toch al te merken. Zijn stem is nog altijd indrukwekkend, maar het legato is niet meer perfect en hij klinkt daardoor soms wat blafferig. Maar hij is nog altijd een zeer impressionante verschijning.

De andere vervanging was in de rol van Erik. Oorspronkelijk zou Klaus Florian Vogt deze rol zingen. Maar hij werd door Katharina Wagner opgeëist om in Bayreuth Stolzing te komen zingen, nadat ze tot "onoverkomelijke artistieke meningsverschillen" met Robert Dean Smith was gekomen. Erik werd in München dan door Kurt Streit vertolkt. Hij was een redelijke vervanging, zij het met wat problematische hoge noten.

FotoNet zoals twee seizoenen geleden in de Munt zong Anja Kampe de rol van Senta. Ze is een sterke zelfbewuste Senta, die met haar ballade "Traft ihr das Schiff" de andere meisjes zelfs terroriseert. Voor haar opoffering op het einde van de opera had Konwitschny een unieke oplossing bedacht... waarover later meer.

FotoDe naam van Juha Uusitalo had ik wel al in allerlei recensies op een positieve manier zien opduiken, maar nu was het de eerste keer dat ik hem hoorde. Hij is een goede Holländer van het lyrische type. Ik heb de indruk dat zijn stem dichter bij die van een bariton ligt, dan bij een bas-bariton. Die lyrische benadering werkt mooi om afwisseling te brengen in "Die Frist ist um", maar hij liet geen grote indruk na.

Alles bij elkaar was het een eerder gemiddelde bezetting wat de stemmen betrof. Het orkest klonk wel fantastisch. Het is nauwelijks te geloven dat dit hetzelfde orkest is als in de kwakkeluitvoering van Rigoletto twee dagen eerder. Adam Fischer begon met een opwindende ouverture en ook in de rest van de opera hield hij de spanning vast, waarbij vooral de grote koorscènes indruk maakten.

Ik was ook zeer onder de indruk van de enscenering van Peter Konwitschny. Toen deze productie vorig jaar zijn première kende, waren het vooral de foto's van het begin van het tweede bedrijf die men in alle operatijdschriften zag. Die scène laat hij in een fitnesszaal spelen, waar het dameskoor op fietsen aan het "spinnen" is. Op zich vond ik dat wel leuk gevonden, maar Senta die dan binnenkomt met het schilderij van haar Holländer - dat schilderij leek eerder op het bekende zelfportret van Rubens - doet enigszins vreemd aan. Die locatie werkt iets minder goed voor de rest van het bedrijf. Anderzijds vind ik dat bedrijf, eenmaal voorbij de ballade van Senta, toch minder boeiend.

Ik vond Konwitschny echter wel heel sterk in de tweede andere bedrijven.

In het eerste bedrijf zien we op de achtergrond een dreigende zee, met rotsformaties op de voorgrond. Rechts zien we de loopplank van het schip van Daland, en rechts verschijnt later de met zeewier behangen loopplank van het schip van de Holländer. De storm wordt gesuggereerd door de matrozen die het podium oprollen, of de Steuermann die tijdens zijn aria heen en weer geslingerd wordt door de wind. Als de Holländer van zijn schip komt, gekleed in 17de-eeuws kostuum (denk bijvoorbeeld aan Michiel Adriaenszoon de Ruyter), gaat de wind liggen en breekt de zon door de wolken bij zijn monoloog "Die Frist ist um".

De scène krijgt een nog sacraler tintje als bij de lijn 'Dich frage ich, gepreisner Engel Gottes' een engel verschijnt, die hem een bloem geeft. Die engel komt nog vaker in de voorstelling terug. Het is trouwens opvallend hoe vaak er sprake is van "Engel" in het libretto. Voor het einde van zijn monoloog komt ook zijn bemanning van het schip. De manier waarop ze rond hem gaan staan, deed me aan "De Nachtwacht" van Rembrandt denken.

Het eerste bedrijf kende ook een komische noot toen Daland en de Holländer elkaar omhelsden nadat de Holländer Daland zijn schatten beloofd heeft in ruil voor diens dochter. Daarbij heft Uusitalo Salminen van de grond. Aangezien de twee Finnen stevig uit de kluiten gewassen mannen zijn, was dat wel het laatste dat men zou verwachten.

Maar om terug te komen op de Holländerbemanning... dit was de eerste keer dat ik Der fliegende Holländer zag, waarbij die bemanning zichtbaar is. Ook in het derde bedrijf zijn ze van de partij. De matrozen van Daland feesten in een schuur of een bootshuis, maar de matrozen van de Holländer zitten zwijgend aan lange tafels en doen niet mee met het feest... tot ze genoeg uitgedaagd werden door de matrozen en het feest in de kiem smoren.

Konwitschny vond een Senta die zich opoffert door zich van een rots te werpen nogal gewoontjes en heeft dus iets spectaculairders bedacht. Op het moment van de sprong brengt ze een olievat tot ontploffing en blaast met een gigantische knal het hele operahuis op... alle lichten gaan uit... ook in de orkestbak... het orkest stopt met spelen... en in de coulissen horen we de slotmaten van Der fliegende Holländer op een oude krakende LP.

Publicatie: vrijdag 27 juli 2007 @ 15:36
Rubriek: Opera

Recent RSS feed

La favorite in Luik

Donizetti's La favorite behoort niet echt tot het ijzeren repertoire. Maar na de voorstelling bij het Beierse operafestival is het wel uitzonderlijk om in hetzelfde jaar een tweede productie mee te maken. Maar net zoals de Münchense liet ook de Luikse productie te wensen over.

Opera, 23-11-2017 21:52
1 opmerking

Roman Trekel in deSingel

We zijn al aan het laatste "echte" liedrecital in deSingel dit seizoen. De bariton Roman Trekel en pianist Jan Philip Schulze brachten Brahms' zelden uitgevoerde cyclus Die schöne Magelone.

Liedrecital, 19-11-2017 10:38
0 opmerkingen

Lucio Silla in de Munt

Toen Peter De Caluwe tien jaar geleden zijn eerste seizoen voorstelde, vermeldde hij dat hij de vier opera's seria van Mozart wilde opvoeren. Clemenza, Idomeneo en Mitridate hebben we al gehad. Met de nieuwe productie van Lucio Silla is het kwartet nu volledig.

Opera, 8-11-2017 16:47
3 opmerkingen

Karine Deshayes in de Munt

Voor het tweede Muntrecital dit seizoen stonden er drie artiesten op het podium. Naast de mezzo Karine Deshayes en de pianist Tristan Pfaff, deed ook de klarinettist Philippe Berrod mee... en dat kan maar één ding betekenen...

Liedrecital, 6-11-2017 22:53
0 opmerkingen

Margherita in Wexford

Zoals eerder deze week reeds vermeld, staat het Wexford Opera Festival bekend voor het opvoeren van onbekende werken. Mijn laatste voorstelling deze week valt volledig in die categorie... het "melodramma semiserio" Margherita van de mij totaal onbekende Italiaanse componist Jacopo Foroni.

Opera, 5-11-2017 11:38
0 opmerkingen

La scala di seta in Wexford

Het laatste ShortWork dat in Wexford opgevoerd werd, is La scala di seta. De relatief korte Rossini-farsa vraagt slechts zes zangers is dus ideaal voor de namiddagvoorstelling in het Whites Hotel, uitgevoerd met de pianobegeleiding van Tina Chang.

Opera, 4-11-2017 8:54
0 opmerkingen

Risurrezione in Wexford

Franco Alfano is vooral bekend als de componist die Puccini's Turandot voltooide. Zangers als Placido Domingo en Roberto Alagna brachten recent wel zijn Cyrano de Bergerac terug onder de aandacht, maar (van) zijn Risurrezione had ik nog nooit gehoord.

Opera, 3-11-2017 10:28
6 opmerkingen

Rigoletto in Wexford

Dé vraag vooraf was hoe ze Rigoletto tot ongeveer een uur kunnen inkorten als één van de ShortWorks bij het Wexford Opera Festival. Dat is dus niet echt gelukt, uiteindelijk duurde de voorstelling meer dan anderhalf uur zonder pauze.

Opera, 2-11-2017 19:38
0 opmerkingen

Dubliners in Wexford

Het Wexford Opera Festival presenteert elke namiddag zogenaamde ShortWorks in de congreszaal van het Whites Hotel. Een voorstelling duurt ongeveer een uur en is bezet met jonge zangers. Vandaag was een creatie te horen... Dubliners van Andrew Synnott.

Opera, 1-11-2017 21:34
1 opmerking

Medea in Wexford

Na zes jaar ben ik nog eens in Wexford voor hun jaarlijks operafestival, dat ondertussen aan zijn 66ste editie toe is. Het Festival staat bekend voor haar programmatie van onbekende opera's, alhoewel de openingsproductie - Cherubini's Medea - toch geen echte rariteit meer is.

Opera, 1-11-2017 10:53
0 opmerkingen

November 2017

Cecilia Bartoli heeft een nieuwe CD uit en daar hoort een toernee bij die haar in november ook weer naar het PSK brengt. In de Vlaamse en Waalse Opera staat Franse Donizetti op het programma: in Gent wordt de productie van Le duc d'Albe hernomen, in Luik spelen ze La favorite. Bij de liedrecitals kijk ik vooral uit naar "Die Schöne Magelone" door Roman Trekel.

Toekomstmuziek, 30-10-2017 18:16
0 opmerkingen