ti guarda dal Grande Inquisitor

Caligula in Keulen

In oktober van dit jaar zag een nieuwe opera het levenslicht in de opera van Frankfurt. Op basis van het toneelstuk "Caligula" van Albert Camus, leverde Hans-Ulrich Treichel een Duits libretto af, dat door Detlev Glanert op muziek gezet werd. Het was een co-productie met de opera van Keulen. Aangezien de Duitse pers zeer lovend was en Markus Stenz dirigeerde, was mijn nieuwsgierigheid gewekt om dit ook eens te gaan beluisteren.

De opera Caligula bestrijkt de laatste jaren van de Romeinse keizer en begint bij de dood van Drusilla (het is blijkbaar nog niet helemaal duidelijk of hij nu al dan niet een incestueuze relatie onderhield met zijn zuster) en eindigt op het moment dat hij vermoord werd... nadat hij zelf een spoor van moorden achtergelaten had. Het werk legt niet zo zeer de nadruk op Caligula's perversiteiten, maar eerder op zijn dictatoriale (grootheids)waanzin. Het feit dat Camus zijn toneelstuk rond 1940 schreef, zal wel niet vreemd zijn aan deze invalshoek.

Foto

Glanerts muziek wordt gekenmerkt door een aantal interessante en originele momenten, alhoewel ze vaak klinisch en emotieloos, en soms ook vervelend overkomt. Het traditionele orkest wordt gebruikt, maar aangevuld met een aantal speciale effecten. Zo begint en eindigt de opera op dezelfde onorthodoxe manier, met een krijs van Caligula die door de luidsprekers gestuurd wordt. Het ritme van de voorstelling wordt vaak aangegeven door een elektronisch versterkte hartslag, die sneller begint te klinken op hoogtepunten van Caligula's waanzin. Het derde bedrijf "Die Göttlichkeit Caligulas" (elke bedrijf heeft een eigen titel) is zo'n grotesk moment als Caligula zich uitroept tot de godin Venus. Dit vond ik trouwens ook een van de betere momenten van de opera.

Een van de eerste echt grote momenten in de opera is Caligula's "Einsamkeits-Monolog" wat door overweldigende orgelklanken begeleid wordt en wat me aan de muziek van Messiaen deed denken. Het slot van de opera is ook schitterend. Het is een soort duet tussen Caligula en zijn vrouw Caesonia. Dat duet eindigt met de dood van Caesonia, vermoord door Caligula. Het koor heeft ook een specifieke rol in deze opera voor de uitdrukking van Caligula's waanzin. Ze vertolken de stemmen die door Caligula's hoofd spoken en die regelmatig tussenkomen in Caligula's scènes.

De regisseur Christian Pade heeft een regie opgebouwd, die in dezelfde lijn ligt van de muziek en het libretto. Op geen enkel moment gaat hij te ver. De Venus-scène is uiteraard grotesk, maar dat past ook. Maar bijvoorbeeld de verkrachtingsscène van Livia gebeurt onzichtbaar achter/onder een tafel. De scène waarbij vier dichters een gedicht over de dood moeten verzinnen, eindigt ook beheerst. Tijdens hun voordracht beoordeelt Caligula hun dichtkunst op zijn Beckmessers en blaast op een fluitje als het hem niet aanstaat. De dichters worden eenvoudig afgevoerd voor hun onthoofding. Sommige regisseurs zouden zich op dergelijke momenten laten verleiden tot bloederige grand-guignol-momenten.

De bariton Ashley Holland zong de rol van Caligula. Voor deze rol moet hij beroep doen op het volledig spectrum van zijn stem... van fluisterend piano zingen tot grote bas-baritonale uitbarstingen en (als Venus) tot falsetzingen toe. Hij straalt wel niet altijd een keizerlijk dominerende houding uit. Maar het is een gigantische rol, waarbij de andere partijen een beetje verbleken. Wat niet wil zeggen dat de andere zangers naast hem verbleken. Ursula Hesse von den Steinen vertolkt bijvoorbeeld een elegante en presente Caesonia, die wel massa's uitstraling heeft. Ook de contratenor Martin Wölfel valt op als een geëngageerde Helicon.

Publicatie: zaterdag 9 december 2006 @ 12:09
Rubriek: Opera

Recent RSS feed

Roman Trekel in deSingel

We zijn al aan het laatste "echte" liedrecital in deSingel dit seizoen. De bariton Roman Trekel en pianist Jan Philip Schulze brachten Brahms' zelden uitgevoerde cyclus Die schöne Magelone.

Liedrecital, 19-11-2017 10:38
0 opmerkingen

Lucio Silla in de Munt

Toen Peter De Caluwe tien jaar geleden zijn eerste seizoen voorstelde, vermeldde hij dat hij de vier opera's seria van Mozart wilde opvoeren. Clemenza, Idomeneo en Mitridate hebben we al gehad. Met de nieuwe productie van Lucio Silla is het kwartet nu volledig.

Opera, 8-11-2017 16:47
3 opmerkingen

Karine Deshayes in de Munt

Voor het tweede Muntrecital dit seizoen stonden er drie artiesten op het podium. Naast de mezzo Karine Deshayes en de pianist Tristan Pfaff, deed ook de klarinettist Philippe Berrod mee... en dat kan maar één ding betekenen...

Liedrecital, 6-11-2017 22:53
0 opmerkingen

Margherita in Wexford

Zoals eerder deze week reeds vermeld, staat het Wexford Opera Festival bekend voor het opvoeren van onbekende werken. Mijn laatste voorstelling deze week valt volledig in die categorie... het "melodramma semiserio" Margherita van de mij totaal onbekende Italiaanse componist Jacopo Foroni.

Opera, 5-11-2017 11:38
0 opmerkingen

La scala di seta in Wexford

Het laatste ShortWork dat in Wexford opgevoerd werd, is La scala di seta. De relatief korte Rossini-farsa vraagt slechts zes zangers is dus ideaal voor de namiddagvoorstelling in het Whites Hotel, uitgevoerd met de pianobegeleiding van Tina Chang.

Opera, 4-11-2017 8:54
0 opmerkingen

Risurrezione in Wexford

Franco Alfano is vooral bekend als de componist die Puccini's Turandot voltooide. Zangers als Placido Domingo en Roberto Alagna brachten recent wel zijn Cyrano de Bergerac terug onder de aandacht, maar (van) zijn Risurrezione had ik nog nooit gehoord.

Opera, 3-11-2017 10:28
6 opmerkingen

Rigoletto in Wexford

Dé vraag vooraf was hoe ze Rigoletto tot ongeveer een uur kunnen inkorten als één van de ShortWorks bij het Wexford Opera Festival. Dat is dus niet echt gelukt, uiteindelijk duurde de voorstelling meer dan anderhalf uur zonder pauze.

Opera, 2-11-2017 19:38
0 opmerkingen

Dubliners in Wexford

Het Wexford Opera Festival presenteert elke namiddag zogenaamde ShortWorks in de congreszaal van het Whites Hotel. Een voorstelling duurt ongeveer een uur en is bezet met jonge zangers. Vandaag was een creatie te horen... Dubliners van Andrew Synnott.

Opera, 1-11-2017 21:34
1 opmerking

Medea in Wexford

Na zes jaar ben ik nog eens in Wexford voor hun jaarlijks operafestival, dat ondertussen aan zijn 66ste editie toe is. Het Festival staat bekend voor haar programmatie van onbekende opera's, alhoewel de openingsproductie - Cherubini's Medea - toch geen echte rariteit meer is.

Opera, 1-11-2017 10:53
0 opmerkingen

November 2017

Cecilia Bartoli heeft een nieuwe CD uit en daar hoort een toernee bij die haar in november ook weer naar het PSK brengt. In de Vlaamse en Waalse Opera staat Franse Donizetti op het programma: in Gent wordt de productie van Le duc d'Albe hernomen, in Luik spelen ze La favorite. Bij de liedrecitals kijk ik vooral uit naar "Die Schöne Magelone" door Roman Trekel.

Toekomstmuziek, 30-10-2017 18:16
0 opmerkingen