ti guarda dal Grande Inquisitor

Tiefland in Zürich

Voor velen is de opera Tiefland van Eugen d'Albert enkel een voetnoot in de operageschiedenis. Hij werd in 1903 gecreëerd in Praag, maar na een fiasco kreeg de herwerkte versie (met twee i.p.v. drie bedrijven) een tweede kans in 1905... en met succes. Tot en met de Tweede Wereldoorlog behoorde deze opera tot de populairste Duitse opera's. Hij had zelfs de twijfelachtige eer om één van Hitlers lievelingsopera's te zijn (naast Lohengrin en Meistersinger). Nadien werd het relatief stil rondom deze opera, een korte opflakkering in de jaren '70 niet te na gesproken.

Maar het lijkt alsof er een revival op komst is. Eerder dit seizoen stond hij ook al op het programma van Duisburg en met de nieuwe productie in Zürich wordt een substantiële bijdrage tot het repertoire geleverd... die volgend seizoen verdergezet wordt in andere operahuizen.

Het verhaal is nogal simpel. De herder Pedro is in dienst bij de grootgrondbezitter Sebastiano. Sebastiano huwelijkt zijn eigen verloofde Marta uit aan Pedro, aangezien hij zelf een rijkere huwelijkskandidate gevonden heeft en dringend geld nodig heeft... maar hij wil Marta wel houden als minnares. Pedro verhuist van hoog in de bergen naar de vallei - het "Tiefland" van de titel - en trouwt met Marta. Wanneer hij de "regeling" te weten komt, vermoordt hij Sebastiano en trekt samen met Marta, die ondertussen op Pedro verliefd geworden is, terug naar de bergen. Eugen d'Albert heeft hierbij zeer melodieuze melodieën gecomponeerd voor grote scènes en monologen. Pedro's herdersmelodie loopt als een Leitmotiv doorheen de volledige opera... tot zover de Duitse bijdrage tot het verismo.

FotoTheaterregisseurs die zich aan opera wagen, blijken geen Belgische exclusiviteit te zijn. Matthias Hartmann is de artistiek directeur van het Schauspielhaus Zürich. Na De verkochte bruid in Zürich en Elektra in Parijs, is Tiefland slechts de derde opera op zijn palmares. Net zoals Guy Cassiers en Ivo van Hove, maakt hij ook gebruik van video en digitale/virtuele media. Het resultaat is een briljante enscenering waarin iedereen wel een andere verklaring kan vinden voor wat er op de scène gebeurt. Maar als ik de kranten van verleden week mag geloven, dan vond het premièrepubliek de regie maar niks.

De basis van de enscenering zit in de proloog waarin Pedro van Sebastiano een vrouw (en als extraatje haar molen) krijgt. We zijn in een labo waar een virtuele wereld gecreëerd wordt. In vier glazen kasten staan evenveel creaties, waaronder ook Pedro. Op een groot scherm erboven wordt de virtuele bergwereld gemengd met het beeld van Pedro. De "echte" wereld kan interageren met de virtuele via elektronische handschoenen. Eenmaal je dit uitgangspunt van vermenging van fictie en realiteit aanvaardt, dan is alles mogelijk.

De rest van de opera speelt zich af in een groot rond, ouderwets kantoor met rondom houten lambrizering. Dit kan de echte wereld voorstellen, waarin de vlees geworden Pedro binnentreedt... een beetje zoals "The Matrix". Of misschien is het een virtuele wereld waar de echte mensen kunnen instappen... een soort holodeck uit Star Trek. Uiteindelijk doet het er niet zo veel toe, er wordt een omgeving gecreëerd waarin de dodelijke driehoek zich kan afspelen, zonder idyllische bergdorpjes met molens te moeten maken.

FotoDirigent Franz Welser-Möst heeft een ideale bezetting rond zich verzameld. Tot en met de kleinste rol is er geen enkele zwakke schakel te bespeuren. Het is één van die zeldzame momenten dat alles - zowel zangers, regie als dirigent - op een unieke manier samenkomt. Peter Seiffert is één van de leidende Wagnertenoren van het moment. Hij is een complete zanger en zingt Pedro met zowel kracht als verfijning. Het eerste domineert in de bloedstollende Wolfserzählung "Mein Leben wage ich drumm" en tijdens de moord op Sebastiano. Het tweede komt ruimschoots aan bod in zijn "Zwei Vaterunser bet' ich vor dem Schlafengehn" uit de proloog of de liefdevolle scènes met Marta.

Petra Maria Schnitzer zet een even indrukwekkende Marta neer. Haar stem bevat veel metaal en kan gigantische proporties aannemen, zodat zelfs een tutti spelend orkest haar niet kan overstemmen. Zij combineert ook intieme momenten - bijvoorbeeld als ze verteld hoe ze bij Sebastiano terecht is gekomen in haar aria "Ich weiss nicht wer mein Vater war" - met dramatische (haar grote scène "Sein bin ich, sein! Sein Eigentum!").

Sebastiano is een grote baritonrol, weliswaar met niet veel diepgang. Matthias Goerne leent zijn donker mahoniehouten timbre voor deze rol. Alhoewel de rol interpretatief misschien wat te simpel is voor zijn expressieve mogelijkheden... maar hij klinkt fantastisch, ondanks zijn wollige dictie.

Tommaso is de dorpsoudste - in deze enscenering is hij de medeplichtige wetenschapper van Sebastiano - en werd gezongen door László Polgár. Het is de eerste keer dat ik deze bas hoor. Hij heeft een unieke stem die kern en transparantie combineert, tegelijk licht is en ook donker resoneert. Tenslotte was ook Eva Liebau een ontdekking. Ze zingt een ontroerend naïeve Nuri (een vriendin van Marta) met helder warme tonen en ook veel aandacht voor de tekst.

Het zal duidelijk zijn dat deze voorstelling in mijn top-vijf van het afgelopen seizoen thuishoort. Tijdens deze voorstelling werden ook tv-opnames gemaakt. Het zou me dus niet verbazen als er binnenkort een DVD van verschijnt...

Publicatie: dinsdag 11 juli 2006 @ 11:13
Rubriek: Opera

Recent RSS feed

La favorite in Luik

Donizetti's La favorite behoort niet echt tot het ijzeren repertoire. Maar na de voorstelling bij het Beierse operafestival is het wel uitzonderlijk om in hetzelfde jaar een tweede productie mee te maken. Maar net zoals de Münchense liet ook de Luikse productie te wensen over.

Opera, 23-11-2017 21:52
1 opmerking

Roman Trekel in deSingel

We zijn al aan het laatste "echte" liedrecital in deSingel dit seizoen. De bariton Roman Trekel en pianist Jan Philip Schulze brachten Brahms' zelden uitgevoerde cyclus Die schöne Magelone.

Liedrecital, 19-11-2017 10:38
0 opmerkingen

Lucio Silla in de Munt

Toen Peter De Caluwe tien jaar geleden zijn eerste seizoen voorstelde, vermeldde hij dat hij de vier opera's seria van Mozart wilde opvoeren. Clemenza, Idomeneo en Mitridate hebben we al gehad. Met de nieuwe productie van Lucio Silla is het kwartet nu volledig.

Opera, 8-11-2017 16:47
3 opmerkingen

Karine Deshayes in de Munt

Voor het tweede Muntrecital dit seizoen stonden er drie artiesten op het podium. Naast de mezzo Karine Deshayes en de pianist Tristan Pfaff, deed ook de klarinettist Philippe Berrod mee... en dat kan maar één ding betekenen...

Liedrecital, 6-11-2017 22:53
0 opmerkingen

Margherita in Wexford

Zoals eerder deze week reeds vermeld, staat het Wexford Opera Festival bekend voor het opvoeren van onbekende werken. Mijn laatste voorstelling deze week valt volledig in die categorie... het "melodramma semiserio" Margherita van de mij totaal onbekende Italiaanse componist Jacopo Foroni.

Opera, 5-11-2017 11:38
0 opmerkingen

La scala di seta in Wexford

Het laatste ShortWork dat in Wexford opgevoerd werd, is La scala di seta. De relatief korte Rossini-farsa vraagt slechts zes zangers is dus ideaal voor de namiddagvoorstelling in het Whites Hotel, uitgevoerd met de pianobegeleiding van Tina Chang.

Opera, 4-11-2017 8:54
0 opmerkingen

Risurrezione in Wexford

Franco Alfano is vooral bekend als de componist die Puccini's Turandot voltooide. Zangers als Placido Domingo en Roberto Alagna brachten recent wel zijn Cyrano de Bergerac terug onder de aandacht, maar (van) zijn Risurrezione had ik nog nooit gehoord.

Opera, 3-11-2017 10:28
6 opmerkingen

Rigoletto in Wexford

Dé vraag vooraf was hoe ze Rigoletto tot ongeveer een uur kunnen inkorten als één van de ShortWorks bij het Wexford Opera Festival. Dat is dus niet echt gelukt, uiteindelijk duurde de voorstelling meer dan anderhalf uur zonder pauze.

Opera, 2-11-2017 19:38
0 opmerkingen

Dubliners in Wexford

Het Wexford Opera Festival presenteert elke namiddag zogenaamde ShortWorks in de congreszaal van het Whites Hotel. Een voorstelling duurt ongeveer een uur en is bezet met jonge zangers. Vandaag was een creatie te horen... Dubliners van Andrew Synnott.

Opera, 1-11-2017 21:34
1 opmerking

Medea in Wexford

Na zes jaar ben ik nog eens in Wexford voor hun jaarlijks operafestival, dat ondertussen aan zijn 66ste editie toe is. Het Festival staat bekend voor haar programmatie van onbekende opera's, alhoewel de openingsproductie - Cherubini's Medea - toch geen echte rariteit meer is.

Opera, 1-11-2017 10:53
0 opmerkingen

November 2017

Cecilia Bartoli heeft een nieuwe CD uit en daar hoort een toernee bij die haar in november ook weer naar het PSK brengt. In de Vlaamse en Waalse Opera staat Franse Donizetti op het programma: in Gent wordt de productie van Le duc d'Albe hernomen, in Luik spelen ze La favorite. Bij de liedrecitals kijk ik vooral uit naar "Die Schöne Magelone" door Roman Trekel.

Toekomstmuziek, 30-10-2017 18:16
0 opmerkingen