ti guarda dal Grande Inquisitor

Tiefland in Zürich

Voor velen is de opera Tiefland van Eugen d'Albert enkel een voetnoot in de operageschiedenis. Hij werd in 1903 gecreëerd in Praag, maar na een fiasco kreeg de herwerkte versie (met twee i.p.v. drie bedrijven) een tweede kans in 1905... en met succes. Tot en met de Tweede Wereldoorlog behoorde deze opera tot de populairste Duitse opera's. Hij had zelfs de twijfelachtige eer om één van Hitlers lievelingsopera's te zijn (naast Lohengrin en Meistersinger). Nadien werd het relatief stil rondom deze opera, een korte opflakkering in de jaren '70 niet te na gesproken.

Maar het lijkt alsof er een revival op komst is. Eerder dit seizoen stond hij ook al op het programma van Duisburg en met de nieuwe productie in Zürich wordt een substantiële bijdrage tot het repertoire geleverd... die volgend seizoen verdergezet wordt in andere operahuizen.

Het verhaal is nogal simpel. De herder Pedro is in dienst bij de grootgrondbezitter Sebastiano. Sebastiano huwelijkt zijn eigen verloofde Marta uit aan Pedro, aangezien hij zelf een rijkere huwelijkskandidate gevonden heeft en dringend geld nodig heeft... maar hij wil Marta wel houden als minnares. Pedro verhuist van hoog in de bergen naar de vallei - het "Tiefland" van de titel - en trouwt met Marta. Wanneer hij de "regeling" te weten komt, vermoordt hij Sebastiano en trekt samen met Marta, die ondertussen op Pedro verliefd geworden is, terug naar de bergen. Eugen d'Albert heeft hierbij zeer melodieuze melodieën gecomponeerd voor grote scènes en monologen. Pedro's herdersmelodie loopt als een Leitmotiv doorheen de volledige opera... tot zover de Duitse bijdrage tot het verismo.

FotoTheaterregisseurs die zich aan opera wagen, blijken geen Belgische exclusiviteit te zijn. Matthias Hartmann is de artistiek directeur van het Schauspielhaus Zürich. Na De verkochte bruid in Zürich en Elektra in Parijs, is Tiefland slechts de derde opera op zijn palmares. Net zoals Guy Cassiers en Ivo van Hove, maakt hij ook gebruik van video en digitale/virtuele media. Het resultaat is een briljante enscenering waarin iedereen wel een andere verklaring kan vinden voor wat er op de scène gebeurt. Maar als ik de kranten van verleden week mag geloven, dan vond het premièrepubliek de regie maar niks.

De basis van de enscenering zit in de proloog waarin Pedro van Sebastiano een vrouw (en als extraatje haar molen) krijgt. We zijn in een labo waar een virtuele wereld gecreëerd wordt. In vier glazen kasten staan evenveel creaties, waaronder ook Pedro. Op een groot scherm erboven wordt de virtuele bergwereld gemengd met het beeld van Pedro. De "echte" wereld kan interageren met de virtuele via elektronische handschoenen. Eenmaal je dit uitgangspunt van vermenging van fictie en realiteit aanvaardt, dan is alles mogelijk.

De rest van de opera speelt zich af in een groot rond, ouderwets kantoor met rondom houten lambrizering. Dit kan de echte wereld voorstellen, waarin de vlees geworden Pedro binnentreedt... een beetje zoals "The Matrix". Of misschien is het een virtuele wereld waar de echte mensen kunnen instappen... een soort holodeck uit Star Trek. Uiteindelijk doet het er niet zo veel toe, er wordt een omgeving gecreëerd waarin de dodelijke driehoek zich kan afspelen, zonder idyllische bergdorpjes met molens te moeten maken.

FotoDirigent Franz Welser-Möst heeft een ideale bezetting rond zich verzameld. Tot en met de kleinste rol is er geen enkele zwakke schakel te bespeuren. Het is één van die zeldzame momenten dat alles - zowel zangers, regie als dirigent - op een unieke manier samenkomt. Peter Seiffert is één van de leidende Wagnertenoren van het moment. Hij is een complete zanger en zingt Pedro met zowel kracht als verfijning. Het eerste domineert in de bloedstollende Wolfserzählung "Mein Leben wage ich drumm" en tijdens de moord op Sebastiano. Het tweede komt ruimschoots aan bod in zijn "Zwei Vaterunser bet' ich vor dem Schlafengehn" uit de proloog of de liefdevolle scènes met Marta.

Petra Maria Schnitzer zet een even indrukwekkende Marta neer. Haar stem bevat veel metaal en kan gigantische proporties aannemen, zodat zelfs een tutti spelend orkest haar niet kan overstemmen. Zij combineert ook intieme momenten - bijvoorbeeld als ze verteld hoe ze bij Sebastiano terecht is gekomen in haar aria "Ich weiss nicht wer mein Vater war" - met dramatische (haar grote scène "Sein bin ich, sein! Sein Eigentum!").

Sebastiano is een grote baritonrol, weliswaar met niet veel diepgang. Matthias Goerne leent zijn donker mahoniehouten timbre voor deze rol. Alhoewel de rol interpretatief misschien wat te simpel is voor zijn expressieve mogelijkheden... maar hij klinkt fantastisch, ondanks zijn wollige dictie.

Tommaso is de dorpsoudste - in deze enscenering is hij de medeplichtige wetenschapper van Sebastiano - en werd gezongen door László Polgár. Het is de eerste keer dat ik deze bas hoor. Hij heeft een unieke stem die kern en transparantie combineert, tegelijk licht is en ook donker resoneert. Tenslotte was ook Eva Liebau een ontdekking. Ze zingt een ontroerend naïeve Nuri (een vriendin van Marta) met helder warme tonen en ook veel aandacht voor de tekst.

Het zal duidelijk zijn dat deze voorstelling in mijn top-vijf van het afgelopen seizoen thuishoort. Tijdens deze voorstelling werden ook tv-opnames gemaakt. Het zou me dus niet verbazen als er binnenkort een DVD van verschijnt...

Publicatie: dinsdag 11 juli 2006 @ 11:13
Rubriek: Opera

Recent RSS feed

Benjamin Appl in het Paleis der Academiën

Oorspronkelijk zouden Benjamin Appl en James Baillieu hun liedrecital in het Brussels Conservatorium geven. Maar de staat van de zaal is ondertussen zodanig dat zelfs de artiesten beginnen te klagen en dus werd uitgeweken naar het Paleis der Academiën.

Liedrecital, 24-2-2018 22:40
0 opmerkingen

Maart 2018

Maart is de maand van het klara-festival, waar onder andere een concertante Pelléas et Mélisande in pianoversie op het programma staat. De Munt brengt het bekendste operatweeluik Cav-Pag en Opera Vlaanderen herneemt de Gürbaca-productie van Parsifal.

Toekomstmuziek, 24-2-2018 9:29
0 opmerkingen

Dietrich Henschel in de Munt

Vijf liederen voor en vijf liederen na de pauze was alles wat Dietrich Henschel gisteren zong in de Munt. Alles bij elkaar amper twintig minuten muziek... wat toch wel héél mager is voor een "liedrecital".

Liedrecital, 13-2-2018 17:04
3 opmerkingen

Petite Messe Solennelle in deSingel

Het is dit jaar een Rossini-jaar - hij overleed 150 jaar geleden - en deSingel begint dat jaar met een uitvoering van zijn Petite Messe Solennelle.

Oratorium, 10-2-2018 10:56
0 opmerkingen

Pelléas et Mélisande in Antwerpen

Pelléas et Mélisande behoort tot mijn absolute lievelingsopera's en ik keek dan ook vol verwachting uit naar de nieuwe productie bij Opera Vlaanderen. Het is een visueel mooie productie geworden, maar vocaal bleef ik toch enigszins op mijn honger zitten.

Opera, 3-2-2018 10:40
13 opmerkingen

Carmen in Luik

De Opera van Luik blijft volharden in de boosheid door ook lange opera's zoals Carmen pas om 20 uur te laten beginnen. Het werd bijgevolg weer een bijna-nachtvoorstelling, des te meer omdat de voorstelling met meer dan 20 minuten vertraging begon omdat het orkest moest wachten op de harpiste...

Opera, 31-1-2018 9:13
8 opmerkingen

Februari 2018

In februari staat vooral de nieuwe productie van Pelléas et Mélisande bij Opera Vlaanderen in de schijnwerpers. In Luik brengen ze met Le domino noir een rariteit. Bij de recitals kijk ik vooral uit naar Benjamin Appl die zijn Heimat-CD in het Brussels Conservatorium voorstelt.

Toekomstmuziek, 26-1-2018 18:03
0 opmerkingen