ti guarda dal Grande Inquisitor

Die Zauberflöte in De Munt

De nieuwe productie van Die Zauberflöte in De Munt heeft vooraf meer PR gekregen dan normaal... waardoor de productie het aura van een evenement kreeg. De aanleiding was uiteraard René Jacobs, die - na de Italiaanse Mozartopera's - nu voor de eerste keer een Singspiel onderhanden neemt. Daarnaast is er ook de regie van William Kentridge.

Foto

Kentridge heeft een zwart-wit-enscenering bedacht, die teruggaat naar de eerste foto's en stomme films. Er worden constant animaties geprojecteerd die de aria's moeten ondersteunen. Het zijn krijttekeningen op een zwart schoolbord die gaan van geometrische vormen (kwestie van het vrijmetselaarsaspect in de voorstelling te krijgen), via Papageno's vogels, over een dansende neushoorn tot Monty Python-achtige animaties. Deze wereld wordt bevolkt door een gezelschap dat op weg lijkt te zijn naar een negentiende eeuwse picknick. Er is geen onderscheid tussen de wereld van Sarastro en die van de Königin der Nacht. Tamino komt daar binnengevallen als een koloniale ontdekkingsreiziger, inclusief tropenhelm en musket. Papageno loopt ook rond met een hoge hoed, wandelstok en pitteleer, wat naar mijn gevoel vloekt met zijn karakter van "Naturmensch". Maar het is alles bij elkaar een onderhoudende voorstelling met soms leuke video's als beeldvulling, die nooit echt storen.

Wat René Jacobs betreft, had ik een extremere benadering verwacht. Hij kan het uiteraard niet laten om aan Mozarts partituur te prutsen. Hij voegt bijvoorbeeld een pianoforte toe aan het orkest, omdat hij veronderstelt dat Mozart indertijd ook wel piano gespeeld zal hebben, maar dat hij vergeten is om dat in de partituur te schrijven. Tijdens sommige aria's horen we dan ook een paar piano-akkoorden tussendoor. En ook tijdens de dialogen wordt er soms op de pianoforte gespeeld. De ene keer creëert hij daardoor een aha-moment - bijvoorbeeld het citeren van de Bildniss-aria als Papageno het portret vergelijkt met Pamina. Op andere momenten resulteert dat in moeilijker verstaanbare dialogen. De aria's worden ook meer dan gewoonlijk bijkomend versierd, vooral "Wie stark ist nicht dein Zauberton", maar ook "In diesen heil'gen Hallen". Het meest controversieel zijn zijn tempokeuzes. Over het algemeen viel het redelijk mee, zelfs de snellere uitvoering van "Ach, ich fühl's" werkt wel. Het enige wat niet werkt, zijn de veel te snelle uitvoering van de eerste scène van Sarastro en Pamina "Herr, ich bin zwar Verbrecherin" (met een huppelend danstempo) en Sarastro's aria "O Isis und Osiris", waardoor al het plechtstatige van die muziek verdwijnt.

De opera werd uitgevoerd met een dubbele bezetting. Zoals gewoonlijk waren de goede en de minder-goede zangers verdeeld over de beide bezettingen. De "eerste" Tamino - Werner Güra - was ziek, waardoor ik twee keer Topi Lehtipuu te horen kreeg. Hij heeft een redelijk aantrekkelijke stem, die naar mijn gevoel nog niet "af" is en te hoog lijkt te zitten. Ik had nooit de indruk dat ik naar een echte Mozart-stem aan het luisteren was, daarvoor is ze net niet zoetgevooisd en elegant genoeg. Tot overmaat van ramp deed hij mij bij momenten denken aan een Bostridge in spe, maar voorlopig gaat het nog.

FotoHelena Juntunen hebben we verleden jaar in de Vlaamse Opera gehoord als Zdenka. Haar Pamina komt echter maar heel traag op gang. Heel het eerste bedrijf krijgt ze geen lijn in haar zang, maar op het moment dat ze moet pieken met "Ach, ich fühl's" staat ze er wel. Ook de rest van het tweede bedrijf is voorbeeldig. Sophie Karthäuser is de andere Pamina en zij heeft die lange opwarmingsperiode niet nodig. Vanaf het duet met Papageno "Bei Männern, welche Liebe fühlen" zingt ze een prachtige Pamina. Ook haar aria is net iets mooier en ontroerender dan die van Juntunen. De absolute ster is echter Stéphane Degout. Er is nauwelijks iets aan te merken op de manier waarop hij Papageno zingt en speelt. Zijn tegenhanger Stephan Loges acteert ook goed, maar heeft - net zoals Juntunen - bijna een heel bedrijf nodig om op stoom te komen, waardoor "Der Vogelfänger bin ich ja" wat plat viel.

De Königin der Nacht is een bijna onbezetbare rol. Aan de ene kant heb je een dramatische sopraan (in de Mozart-betekenis) nodig, maar aan de andere kant moet ze ook de coloraturen inclusief de beruchte hoge fa's kunnen zingen. Meestal nemen ze iemand met de hoge fa's. Sumi Jo is redelijk catastrofaal in deze rol. Al die coloraturen zijn bij benadering wel juist, maar de dramatiek is volledig afwezig en haar Duits is verschrikkelijk. Daar komt nog bij dat ze ongelooflijk houterig acteert en nooit interageert met de andere zangers. In "O zitt're nicht" kijkt ze Tamino zelfs geen enkele keer aan... het lijkt wel een persiflage van Olympia. Het zou natuurlijk kunnen dat ze zo ongeïnteresseerd is omdat ze - zoals ze op klara gezegd heeft - niet akkoord is met Jacobs' muzikale benadering. Ana Camelia Stefanescu is vocaal juister (maar ook niet dramatisch genoeg) en zij acteert wel. Het lijkt wel alsof er twee verschillende regisseurs aan het werk geweest zijn. Zij speelt overtuigend de rol van de bezorgde moeder in haar eerste aria en ook de scène met Pamina voorafgaand aan "Der Hölle Rache" is perfect.

Het verschil tussen Kaiser N'Kosi en Harry Peeters is er een van stemtype. N'Kosi klinkt niet als een echte bas, ondanks een korrelig timbre... Harry Peeters daarentegen wel. Dit is het duidelijkst in "In diesen heil'gen Hallen". N'Kosi benadert alle lage noten van boven, in plaats vanuit zijn "buik". Hij neemt op het einde ook de hoge optie, Peeters neemt de lage optie.

Tenslotte kan ik niet voorbijgaan aan Yves Saelens die de prijs krijgt voor de slechts gezongen Monostatos die ik ooit gehoord heb. Hij declameert zijn aria "Alles fühlt der Liebe Freuden" in plaats van hem te zingen en voor de rest doet hij niets anders dan roepen, tieren en brullen. Eigenlijk verrast me dat. Maar het zou natuurlijk kunnen dat René Jacobs ergens een document gevonden heeft waaruit blijkt dat Mozart ook de uitvinder is van het Sprech- und Schreigesang.

Publicatie: donderdag 5 mei 2005 @ 11:37
Rubriek: Opera

Recent RSS feed

Roman Trekel in deSingel

We zijn al aan het laatste "echte" liedrecital in deSingel dit seizoen. De bariton Roman Trekel en pianist Jan Philip Schulze brachten Brahms' zelden uitgevoerde cyclus Die schöne Magelone.

Liedrecital, 19-11-2017 10:38
0 opmerkingen

Lucio Silla in de Munt

Toen Peter De Caluwe tien jaar geleden zijn eerste seizoen voorstelde, vermeldde hij dat hij de vier opera's seria van Mozart wilde opvoeren. Clemenza, Idomeneo en Mitridate hebben we al gehad. Met de nieuwe productie van Lucio Silla is het kwartet nu volledig.

Opera, 8-11-2017 16:47
3 opmerkingen

Karine Deshayes in de Munt

Voor het tweede Muntrecital dit seizoen stonden er drie artiesten op het podium. Naast de mezzo Karine Deshayes en de pianist Tristan Pfaff, deed ook de klarinettist Philippe Berrod mee... en dat kan maar één ding betekenen...

Liedrecital, 6-11-2017 22:53
0 opmerkingen

Margherita in Wexford

Zoals eerder deze week reeds vermeld, staat het Wexford Opera Festival bekend voor het opvoeren van onbekende werken. Mijn laatste voorstelling deze week valt volledig in die categorie... het "melodramma semiserio" Margherita van de mij totaal onbekende Italiaanse componist Jacopo Foroni.

Opera, 5-11-2017 11:38
0 opmerkingen

La scala di seta in Wexford

Het laatste ShortWork dat in Wexford opgevoerd werd, is La scala di seta. De relatief korte Rossini-farsa vraagt slechts zes zangers is dus ideaal voor de namiddagvoorstelling in het Whites Hotel, uitgevoerd met de pianobegeleiding van Tina Chang.

Opera, 4-11-2017 8:54
0 opmerkingen

Risurrezione in Wexford

Franco Alfano is vooral bekend als de componist die Puccini's Turandot voltooide. Zangers als Placido Domingo en Roberto Alagna brachten recent wel zijn Cyrano de Bergerac terug onder de aandacht, maar (van) zijn Risurrezione had ik nog nooit gehoord.

Opera, 3-11-2017 10:28
6 opmerkingen

Rigoletto in Wexford

Dé vraag vooraf was hoe ze Rigoletto tot ongeveer een uur kunnen inkorten als één van de ShortWorks bij het Wexford Opera Festival. Dat is dus niet echt gelukt, uiteindelijk duurde de voorstelling meer dan anderhalf uur zonder pauze.

Opera, 2-11-2017 19:38
0 opmerkingen

Dubliners in Wexford

Het Wexford Opera Festival presenteert elke namiddag zogenaamde ShortWorks in de congreszaal van het Whites Hotel. Een voorstelling duurt ongeveer een uur en is bezet met jonge zangers. Vandaag was een creatie te horen... Dubliners van Andrew Synnott.

Opera, 1-11-2017 21:34
1 opmerking

Medea in Wexford

Na zes jaar ben ik nog eens in Wexford voor hun jaarlijks operafestival, dat ondertussen aan zijn 66ste editie toe is. Het Festival staat bekend voor haar programmatie van onbekende opera's, alhoewel de openingsproductie - Cherubini's Medea - toch geen echte rariteit meer is.

Opera, 1-11-2017 10:53
0 opmerkingen

November 2017

Cecilia Bartoli heeft een nieuwe CD uit en daar hoort een toernee bij die haar in november ook weer naar het PSK brengt. In de Vlaamse en Waalse Opera staat Franse Donizetti op het programma: in Gent wordt de productie van Le duc d'Albe hernomen, in Luik spelen ze La favorite. Bij de liedrecitals kijk ik vooral uit naar "Die Schöne Magelone" door Roman Trekel.

Toekomstmuziek, 30-10-2017 18:16
0 opmerkingen