ti guarda dal Grande Inquisitor

Die tote Stadt in Amsterdam

Vorig jaar stond Korngolds Die tote Stadt op de scène van het Großes Festspielhaus in Salzburg. Dezelfde productie van Willy Decker was de afgelopen weken te zien en te horen bij de Nederlandse Opera. Alle verwijzingen naar Brugge zijn weliswaar verdwenen, maar het was wel een intelligente productie waar volgens mij meer inzit, dan wat ik met één voorstelling kon ontdekken.

Het scenebeeld is heel eenvoudig. De kamer van Paul is een grote ruimte met gehelde parketvloer, een wit plafond en een zwarte muur waar op talloze malen de tekst "Unsre Liebe war, ist und wird sein" geschreven staat. Het zijn de woorden van de overleden Marie, die Paul niet uit zijn hoofd kan krijgen. Ik stel me voor dat het haar laatste woorden waren voor ze stierf. Het is trouwens ook niet duidelijk hoe Marie gestorven is (misschien dat er in de roman "Bruges-la-Morte" van Rodenbach wel iets over verteld wordt ?). Ik stel me altijd vragen bij de dubbelzinnige zin "Jetzt - gleicht sie ihr ganz", die Paul uitspreekt nadat hij Marietta in zijn droom vermoord heeft. Mijn vraag - in hoeverre Paul iets te maken had met de dood van zijn vrouw - werd echter ook niet in deze productie opgelost... maar dat terzijde.

Verder zijn er op de scène nauwelijks rekwisieten, slechts twee clubfauteuils, het schilderij van Marie en het glazen schrijn met haar haarlokken. In deze omgeving wordt het eerste bedrijf zonder veel poespas opgevoerd. Het is op het einde van het eerste bedrijf dat we via Pauls droom afdalen in zijn geheugen, angsten en psyche. En het is dan dat alles steeds verder door elkaar begint te lopen. Op het eerste zicht lijkt het soms absurd of surrealistisch, maar er zit toch een consequente logica in.

De droom begint met de "realiteit". Achteraan de scene wordt de muur transparant en zien we een iets kleinere versie van de kamer van Paul. In de ene zetel zit Marie, in de andere zetel zit Paul (in de voorstelling een "double", zoals ze het in Amsterdam in goed Nederlands noemen). Het is deze scène die eindigt met de woorden die Paul ook op de muren van zijn kamer geschreven heeft.

FotoDe metamorfose begint in het tweede bedrijf met het groepje komedianten. Die vrienden van Marietta zijn volledig in wit geklede, ietwat spookachtige, verschijningen. Ondertussen begint Marietta steeds meer op Marie te lijken. In Pauls droom neemt Marietta het uiterlijk aan zoals Paul haar waarschijnlijk voor het laatst gezien heeft... met een wit onderkleed, op blote voeten en zonder haar. Ze draait rond Paul zoals een spin rond haar prooi. Het was moeilijk om niet aan Deckers enscenering van Salome in de Vlaamse Opera te denken. Dit beeld wordt nog eens versterkt als Marietta met de haarlok van Marie danst en "Ich tanz die letzte Glut der Liebe, den letzten Kuß" zingt. Ik verwachtte elk moment "Man töte dieses Weib!" te horen. Paul voegt de daad bij de gedachte.

Die droom van Paul en Deckers enscenering ervan kan ongetwijfeld nog veel verder geanalyseerd worden. Bijvoorbeeld zijn keuze om van Fritz (alias Pierrot) een alter-ego van Paul te maken, door Paul op het einde van het tweede bedrijf ook als Pierrot te verkleden, of de kruisiging van zowel Brigitta als Marietta, of de Bloedprocessie waarin ook het schrijn met Marie's haar rondgedragen wordt.

Ik had de voorstelling van gisteren uitgekozen, omdat ik Klaus Florian Vogt als Paul wilde horen. Maar hij was ziek en werd vervangen door Torsten Kerl, die de meeste andere voorstellingen al gezongen had. Het probleem met Torsten Kerl is dat hij nauwelijks boven het orkest uitkomt, afgezien van een paar korte momenten. Ik kan me dan ook niet voorstellen hoe hij rollen als Parsifal of Florestan op zijn repertoire kan staan hebben. Paul mag hij van mij in allegeval al van zijn repertoire verwijderen. Maar gelukkig waren er boventitels.

De twee "hits" van de opera worden respectievelijk door Marietta en Fritz gezongen. En net deze twee momenten waren het zwakst. De Duitse sopraan Nadja Michael leek nog niet voldoende ingezongen toen ze aan "Glück, das mir verblieb" begon. Maar vanaf het tweede bedrijf, als het alsmaar dramatischer wordt, komt ze ook meer in de rol. De aria van Pierrot "Mein Sehnen, mein Wähnen" werd door Michael Kraus gezongen, zonder veel glans of puur legato. Als Frank was hij wel beter.

Publicatie: zaterdag 30 april 2005 @ 16:31
Rubriek: Opera

Recent RSS feed

Der fliegende Holländer in Düsseldorf

De Holländer-productie van Adolf Dresen dateert al van 2000, maar ik had ze nog nooit gezien. Het is een tijdloze enscenering, ideaal voor een repertoirevoorstelling.

Opera, 21-6-2018 9:31
1 opmerking

Iris Hendrickx - French Opera Arias

De Belgische sopraan Iris Hendrickx heeft haar debuut-CD gelanceerd. Het is een collectie van Franse opera-aria's geworden, begeleid door Patrick Fournillier en het Orchestra Sinfonica di Milano Giuseppe Verdi.

CD's, 19-6-2018 21:05
4 opmerkingen

Ilker Arcayürek - Der Einsame

Als een jonge tenor zijn eerste Schubert-CD opneemt, dan is de verleiding groot om met Die schöne Müllerin te beginnen. De Weense tenor Ilker Arcayürek en de pianist Simon Lepper zijn iets origineler.

CD's, 18-6-2018 18:55
0 opmerkingen

Carolyn Sampson - A Soprano's Schubertiade

Ik heb de sopraan Carolyn Sampson enkel nog maar live in oratorium gehoord, nog nooit als liedzangeres. Ze heeft de afgelopen jaren wel al een aantal mooie lied-CD's opgenomen, vooral met Franse muziek. Nu waagt ze zich voor de eerste keer aan Schubert, ook nu weer met haar vaste pianist Joseph Middleton. Een fantastische CD!

CD's, 16-6-2018 16:05
0 opmerkingen

Hertog Blauwbaards burcht in de Munt

Het afgelopen Muntseizoen was een seizoen van tweeluiken en ook de laatste productie bestond uit twee werken. Voor de pauze was dat Bartoks opera Hertog Blauwbaards burcht en na de pauze De wonderbaarlijke mandarijn... een pantomime-ballet, dat in de productie van Christophe Coppens meer pantomime dan ballet was waarbij de overacting niet geschuwd werd.

Opera, 14-6-2018 17:15
0 opmerkingen

Macbeth in Luik

De Luikse Opéra sluit het seizoen af met Macbeth in een nieuwe productie van Stefano Mazzonis di Pralafera. Paolo Arrivabeni dirigeert de gebruikelijke "Franse" versie, inclusief het totaal overbodig heksenballet, maar wel met het slot van de eerste versie.

Opera, 13-6-2018 15:29
2 opmerkingen

La clemenza di Tito in Antwerpen

Het kan toch nog, zelfs bij Opera Vlaanderen... een productie die er gewoon mooi uitziet. Mozarts laatste opera La clemenza di Tito heeft daarenboven een degelijke bezetting meegekregen, geleid door dirigent Stefano Montanari.

Opera, 2-6-2018 10:18
7 opmerkingen

Juni en juli 2018

Zowel Opera Vlaanderen als De Munt eindigen het seizoen met een opera die dateert uit het begin van de 20ste eeuw, respectievelijk De Speler van Prokofiev en Hertog Blauwbaards burcht van Bartok. Ondertussen komt Leo Nucci nog eens naar Luik, deze keer voor Macbeth. En het Brussels Mozartiade-festival begint de zomer met Cosi fan tutte.

Toekomstmuziek, 31-5-2018 19:28
0 opmerkingen