ti guarda dal Grande Inquisitor

Brigitte Fassbaender - Schumann Lieder

"Seelen-Zustände will dieses Schumann-Programm, diese Summe von fünfundzwanzig Liedern, schildern." Zo begon Erik Werba de tekst in het programmaboek bij het liedrecital van Brigitte Fassbaender tijdens de Salzburger Festspiele van 1977. Het zijn vooral de zieleroerselen van de vrouw uit Frauenliebe und -leben en die van Mary Stuart waarvoor Brigitte Fassbaender haar veelkleurig schilderspalet bovenhaalt.

FotoMaar ze begint met vier andere Liederen van Schumann. En meteen vanaf het eerste lied Aufträge grijpt ze je vast en neemt ze je op sleeptouw. Het is pas helemaal op het einde - vijfentwintig liederen later - dat ze je terug loslaat. Het contrast met de recente Schumann-CD van Matthias Goerne is gigantisch. Bij Goerne had ik regelmatig de neiging om door te klikken naar het volgende nummer. Een uitvoering van Fassbaender laat zoiets niet toe... ze dwingt je te luisteren.

Met Aufträge zet ze de toon voor de rest van het recital; soms een vertellende toon, maar altijd vol expressie en kleur. Voor Der Nußbaum gaat ze naar het andere einde van haar kleurenspectrum, nu voert tederheid en melancholie de boventoon... ze creëert een sfeer die enkel met het onvertaalbare "Sehnsucht" omschreven kan worden. Das verlassene Mägdlein wordt overschaduwd door de versie van Hugo Wolf. De versie van Schumann is weliswaar vergelijkbaar qua sfeer, maar het heeft niet de geniale Wolfiaanse vondsten... bij Wolf zit je bijvoorbeeld te wachten op de "Plötzlich" in het midden van het lied, bij Schumann passeert dit zonder enig effect.

Frauenliebe und -leben is in de handen van Brigitte Fassbaender met niemand anders te vergelijken. Voor een poëtische, naïeve uitvoering ben je bij haar aan het verkeerde adres. Ze tekent een zelfbewuste vrouw, die Er, der Herrlichste von allen helemaal niet bakvisachtig of dromerig zingt; ze weet wat ze wil. Daardoor verliest Ich kann's nicht fassen, nicht glauben enigszins zijn betekenis omdat er nooit enige twijfel te horen is. Maar ze is wel consequent in haar interpretatie; de vaak bekritiseerde zin "Ich will ihm dienen, ..." uit Du Ring an meinem Finger wordt vol overtuiging gezongen. Een absoluut hoogtepunt is Süßer Freund. Uit de openingszin - "du blickest mich verwundert an" - klinkt één groot vraagteken terwijl de rest van het Lied gekenmerkt wordt door een subtiel aanwezige vreugde. An meinem Herzen zingt ze heel snel, maar dat belet haar niet om op het einde nog een schattig lachje naar haar kindje te werpen.

Maar het is vooral de pijn van het laatste lied, Nun hast du mir den ersten Schmerz getan, die blijft hangen. Met de crescendo over "der aber traf" draait ze het mes om in de wonde... daarna wordt de pijn enkel nog groter. De cyclus is een hoogst persoonlijke en unieke uitvoering... maar je verwacht ook niet van Fassbaender dat ze iets zingt op de manier zoals iedereen dat doet.

De Gedichte der Königin Maria Stuart worden veel minder vaak uitgevoerd. Maar ook hier straalt Fassbaenders dwingende persoonlijkheid weer. Het Abschied von Frankreich is nog enigszins berustend. Maar snel neemt haar interpretatie majesteitelijke allures aan. An die Königin Elisabeth is bijvoorbeeld adembenemend. Zelfs in haar eerste gebed Nach der Geburt ihres Sohnes vraagt ze Christus niet gewoon om bescherming voor haar zoon, maar beveelt ze Hem bijna om dit te doen. Enkel in het Gebet voor haar dood toont ze een - zij het bescheiden - nederigheid.

Daarna volgt nog een selectie Heine-Lieder, waaronder ook twee liederen uit Dichterliebe... die door Fassbaender uitvergroot worden tot bovenmenselijke proporties.

Ik kan me voorstellen dat haar stijl niet iedereen zal bevallen. Maar ik denk dat het wel duidelijk zal zijn naar welke opname mijn voorkeur uitgaat als ik zou moeten kiezen tussen die van Matthias Goerne en Brigitte Fassbaender...

Publicatie: vrijdag 8 oktober 2004 @ 23:37
Rubriek: CD's

Recent RSS feed

Caroline Melzer in deSingel

Harawi, chant d'amour et de mort is een liedcyclus met twaalf liederen van Olivier Messiaen waar ik nog nooit van gehoord had. Sopraan Caroline Melzer en pianist Cédric Pescia voerden dit werk gisteren uit in deSingel, tegelijkertijd werd een kortfilm van Clara Pons geprojecteerd.

Liedrecital, 24-9-2017 10:25
1 opmerking

Manon Lescaut in Luik

De Waalse Opéra heeft gisteren haar seizoen gestart met de Puccini-klassieker Manon Lescaut. Het is verrassend dat ik deze opera in meer dan twintig jaar nog nooit in Luik gezien heb. De regie is uiteraard in handen van Stefano Mazzonis di Pralafera met Speranza Scappucci in de orkestbak.

Opera, 20-9-2017 17:23
1 opmerking

Sylvia Schwartz in deSingel

Van Juliane Banse tot Christiane Karg... sopranen die schitterend Lieder zingen, zijn er genoeg. Maar wat mij betreft, staat Sylvia Schwartz bovenaan als dé liedsopraan van het moment. Voeg daarbij nog de meesterliedpianist Wolfram Rieger en deSingel heeft een absoluut topduo om haar liedseizoen te openen.

Liedrecital, 17-9-2017 10:30
0 opmerkingen

Pinocchio in de Munt

Het aantal klassieke sprookjes dat tot opera verwerkt werd, is vrij beperkt met de twee Assepoesters en "Hans en Grietje". De meest recente opera van componist Philippe Boesmans en librettist Joël Pommerat is Pinocchio en heeft alles in zich om snel deel uit te gaan maken van het repertoire. De opera werd de afgelopen zomer gecreëerd op het Festival van Aix en is nu als co-productie in de heropende Munt te zien.

Opera, 13-9-2017 17:37
4 opmerkingen

Claron McFadden in deSingel

Honderd jaar geleden - meer exact op 15 oktober 1917 - werd Gretha Zelle, beter bekend als Mata Hari, in Vincennes geëxecuteerd door een vuurpeloton op verdenking van spionage. Reden voor Muziektheater Transparant om een productie aan haar te wijden onder de vorm van een theatraal liedrecital in een regie van Jean Lacornerie. De productie ging gisteren in deSingel in première.

Liedrecital, 9-9-2017 10:25
0 opmerkingen

September 2017

Het bespreekbureau heeft zijn intrek al genomen in de Munt. En op 5 september gaan de deuren weer open met de jongste Boesmans, Pinocchio, die eerder deze zomer op het festival van Aix gecreëerd werd in een regie van Joël Pommerat. Opera Vlaanderen opent het seizoen met de Korngold-rariteit Das Wunder der Heliane en met Puccini's Manon Lescaut staat in Luik een klassieker op het programma.

Toekomstmuziek, 20-8-2017 15:40
0 opmerkingen