ti guarda dal Grande Inquisitor

Don Carlo in Straatsburg

Gisteren ging in Straatsburg Don Carlo in première in een nieuwe productie van Robert Carsen. Daniele Callegari dirigeerde de Italiaanse versie in vier bedrijven. Samen met een uitgelezen bezetting maakte deze opera - tot nu toe - tot een van de meest bevredigende voorstellingen van het jaar.

Foto
foto © Klara Beck

Zoals altijd staat Robert Carsen garant voor een intelligente en duidelijke enscenering. Alles speelt in het eenheidsdecor van Radu Boruzescu: een trechtervormige ruimte met rondom deuren en vensters, uit de vloer rijst op het juiste moment het bureau van Filippo op, doodskisten maken het onderscheid voor het klooster. Voor de gevangenis zit er enkel een ring in de vloer waaraan Don Carlo vastgeketend zit.

Alles is zwart, zowel het decor als alle kostuums, met één uitzondering... Elisabetta heeft een witte sluier in tegenstelling tot de zwarte sluiers van de andere vrouwen. Iedereen herinnert zich ongetwijfeld het paasbloemenpodium van de Carsen-Bohème. Hier doet hij iets gelijkaardigs tijdens het eerste duet van Don Carlo en Elisabetta. De hele vloer ligt dan bezaaid met witte lelies (evident gezien de Franse afkomst van Elisabetta), enkel een kruisvormig pad blijft vrij.

De eerste keer dat we Don Carlo zien, zit hij op de grond tegenover een menselijke schedel. Carsen ziet namelijk een overeenkomst met Hamlet... hun liefde voor hun respectievelijke (stief)moeder en haat voor hun (stief)vader, in beide werken speelt er zelfs een geest mee als de vader van Hamlet of de grootvader van Don Carlo.

Het onderscheid tussen kerk en staat wordt vervaagd. Alle koorleden dragen een soutane, ongeacht of ze paters zijn in San Giusto of Spaanse hovelingen. Ook Filippo wordt voor het auto-da-fé aangekleed met soutane en kazuifel... de reden zal pas op het einde van de voorstelling duidelijk worden. Elke regisseur heeft namelijk het probleem hoe hij het slot oplost. Laat ons eerlijk zijn: als een librettist of componist een deus ex machina moet bedenken (in dit geval de verschijning van de geest van Keizer Karel) om het werk af te ronden, dan is dat meestal een gemakkelijkheidsoplossing.

Carsen bereidt dit voor door de Groot-Inquisiteur een veel belangrijkere rol te laten spelen, geïnspireerd door de twee dreigementen tijdens de scène met Filippo: "doman saresti presso l'inquisitor al tribunal supremo" en "Dato ho finor due regi al regno tuo possente".

Eerst is er de executie van Posa. Het wordt een executie "come Palmieri", maar in tegenstelling tot Cavaradossi wordt Posa wel rechtgeholpen door de Groot-Inquisiteur eens Don Carlo gevlucht is. Ten tweede is er de slotscène. Nadat de frate "Il duolo della terra nel chiostro ancor c'insegue, solo del cor la guerra in ciel si calmerà!" gezongen heeft, nemen de mannen van de inquisitie Don Carlo vast en de frate schiet hem neer... nadien gebeurt hetzelfde met Filippo... en komt Posa binnen en wordt tot de nieuwe koning gekroond. Filippo's "Dunque il trono piegar dovrà sempre all'altar" blijken profetisch geweest te zijn. Het leverde Carsen een paar boe's op, maar die werden totaal overstemd.

De relatie tusen Filippo en de Grande Inquisitore is cruciaal in deze enscenering en werd dan ook bezet met twee grote bassen: Stephen Milling en Ante Jerkunica. Het zijn twee stemmen die wel vrij dicht bij elkaar liggen. Milling heeft ook een eerder vrij zwarte bas in plaats van een lyrische. Hij is een menselijke koning als hij zijn hart uitstort bij Posa, een imposante koning tijdens het auto-da-fé en een gebroken koning tijdens "Ella giammai m'amo". Jerkunica stelde lichtjes teleur en dan vooral op de momenten als hij denkt dat hij moet forceren, maar dat verengt net zijn stem.

Ik had nog nooit van Andrea Carè gehoord, maar hij is een uitstekende Don Carlo met een grote stem die ook de hoge noten moeiteloos zingt. Hij ontroert wel nooit, maar daarvoor hebben we de Elisabetta van Elza van den Heever. Al meteen in het begin - "Ahimè, spariro i di che lieto era il mio core!" - maakt haar expressie duidelijk dat ze in een liefdeloos huwelijk zit. Haar "Non pianger, mia compagna" had echter iets meer inleving mogen hebben (tijdens deze romance zien we in de achtergrond trouwens Filippo flirten met Eboli). Maar "Tu che le vanità" was fantastisch opgebouwd, al kan ze nog niet tippen aan wat een Anja Harteros met deze scène doet.

Elena Zhidkova is een Eboli met weerhaakjes in haar stem, wat zorgt voor een magistrale "O don fatal", ondanks een paar onzuivere hoge noten. Haar Sluieraria is degelijk, maar de coloraturen mochten iets lichter, nu zong ze teveel met hoofdletters. Tassis Christoyannis zie ik nog niet meteen in de grote dramatische Verdi-rollen, maar als een lyrische Posa is hij fantastisch. Hij zingt met een mooi legato en brede dynamiek en zingt ook de voorgeschreven trillers.

Publicatie: zaterdag 18 juni 2016 @ 9:23
Rubriek: Opera

Recent RSS feed

Roman Trekel in deSingel

We zijn al aan het laatste "echte" liedrecital in deSingel dit seizoen. De bariton Roman Trekel en pianist Jan Philip Schulze brachten Brahms' zelden uitgevoerde cyclus Die schöne Magelone.

Liedrecital, 19-11-2017 10:38
0 opmerkingen

Lucio Silla in de Munt

Toen Peter De Caluwe tien jaar geleden zijn eerste seizoen voorstelde, vermeldde hij dat hij de vier opera's seria van Mozart wilde opvoeren. Clemenza, Idomeneo en Mitridate hebben we al gehad. Met de nieuwe productie van Lucio Silla is het kwartet nu volledig.

Opera, 8-11-2017 16:47
3 opmerkingen

Karine Deshayes in de Munt

Voor het tweede Muntrecital dit seizoen stonden er drie artiesten op het podium. Naast de mezzo Karine Deshayes en de pianist Tristan Pfaff, deed ook de klarinettist Philippe Berrod mee... en dat kan maar één ding betekenen...

Liedrecital, 6-11-2017 22:53
0 opmerkingen

Margherita in Wexford

Zoals eerder deze week reeds vermeld, staat het Wexford Opera Festival bekend voor het opvoeren van onbekende werken. Mijn laatste voorstelling deze week valt volledig in die categorie... het "melodramma semiserio" Margherita van de mij totaal onbekende Italiaanse componist Jacopo Foroni.

Opera, 5-11-2017 11:38
0 opmerkingen

La scala di seta in Wexford

Het laatste ShortWork dat in Wexford opgevoerd werd, is La scala di seta. De relatief korte Rossini-farsa vraagt slechts zes zangers is dus ideaal voor de namiddagvoorstelling in het Whites Hotel, uitgevoerd met de pianobegeleiding van Tina Chang.

Opera, 4-11-2017 8:54
0 opmerkingen

Risurrezione in Wexford

Franco Alfano is vooral bekend als de componist die Puccini's Turandot voltooide. Zangers als Placido Domingo en Roberto Alagna brachten recent wel zijn Cyrano de Bergerac terug onder de aandacht, maar (van) zijn Risurrezione had ik nog nooit gehoord.

Opera, 3-11-2017 10:28
6 opmerkingen

Rigoletto in Wexford

Dé vraag vooraf was hoe ze Rigoletto tot ongeveer een uur kunnen inkorten als één van de ShortWorks bij het Wexford Opera Festival. Dat is dus niet echt gelukt, uiteindelijk duurde de voorstelling meer dan anderhalf uur zonder pauze.

Opera, 2-11-2017 19:38
0 opmerkingen

Dubliners in Wexford

Het Wexford Opera Festival presenteert elke namiddag zogenaamde ShortWorks in de congreszaal van het Whites Hotel. Een voorstelling duurt ongeveer een uur en is bezet met jonge zangers. Vandaag was een creatie te horen... Dubliners van Andrew Synnott.

Opera, 1-11-2017 21:34
1 opmerking

Medea in Wexford

Na zes jaar ben ik nog eens in Wexford voor hun jaarlijks operafestival, dat ondertussen aan zijn 66ste editie toe is. Het Festival staat bekend voor haar programmatie van onbekende opera's, alhoewel de openingsproductie - Cherubini's Medea - toch geen echte rariteit meer is.

Opera, 1-11-2017 10:53
0 opmerkingen

November 2017

Cecilia Bartoli heeft een nieuwe CD uit en daar hoort een toernee bij die haar in november ook weer naar het PSK brengt. In de Vlaamse en Waalse Opera staat Franse Donizetti op het programma: in Gent wordt de productie van Le duc d'Albe hernomen, in Luik spelen ze La favorite. Bij de liedrecitals kijk ik vooral uit naar "Die Schöne Magelone" door Roman Trekel.

Toekomstmuziek, 30-10-2017 18:16
0 opmerkingen