ti guarda dal Grande Inquisitor

Katarina Karnéus en Stephan Loges in Oxford

In de reeks liedrecitals rond bepaalde dichters, mag Goethe uiteraard niet ontbreken. Er zijn honderden, zoniet duizenden, liederen geschreven op zijn teksten. Een aantal daarvan, van uiteenlopende componisten, werden opgevoerd door mezzo Katarina Karnéus en bariton Stephan Loges. De stichter en artistiek leider van The Oxford Lieder Festival, Sholto Kynoch, was de pianist van dienst.

Foto

De vraag stelt zich hoe je enige structuur brengt in deze overvloed aan Goethe-liederen. Ze hadden het briljante idee om de liederen te groeperen naar het Goethe-werk waaraan ze ontleend waren.

Uit het libretto voor het Singspiel Erwin und Elmire komen Das Veilchen en Zur Rosenzeit. De bekendste versies zijn die van Mozart en Grieg, allebei mooi gezongen door Karnéus. Maar er bestaan ook versies van respectievelijk Clara Schumann en Fanny Mendelssohn-Hensel. Loges liet een mooie resonante diepte horen, maar zijn hoogte wordt heel snel schreeuwerig. De onverwachte componist in dit groepje is Hertogin Anna Amalia, de mecenas (en mogelijk minnares) van Goethe, die heel het Singspiel op muziek gezet heeft, waaronder een vrij klassieke versie van Das Veilchen.

De gedichten uit Wilhelm Meister - de Mignon- en Harfner-liederen - zijn mogelijk het vaakst van allemaal op muziek gezet. De eerste edities van Goethes boeken waren zelfs voorzien van uitklapbare partituren met de muziek van Reichardt, later vervangen door composities van Zelter. Het was trouwens opmerkelijk dat zowel Reichardt als Zelter de grote afwezigen waren in het programma. De bekendste versies die opgevoerd werden, waren Schumanns Singet nicht in Trauertönen, waarbij Karnéus perfect het vrolijke karakter van Philine weergaf, en Tchaikovsky's Nur wer die Sehnsucht kennt, verrassend uitgevoerd in het Duits in plaats van het gebruikelijke Russisch. De meest opvallende versie was Wer nie sein Brot mit Tränen aß van Liszt. Als je het muzikale geweld van Liszt combineert met de grote bariton van Loges, dan lijkt het wel alsof je naar een monoloog van Wotan luistert, in plaats van een lied van de gebroken harpspeler.

Met Es war einmal ein König zijn we aanbeland bij Faust. Loges zong zowel de bekende versie van Beethoven als de veel drogere versie van Busoni. Loewes Zum sehen geboren kende ik niet, en ook Loges worstelde moeizaam met de muziek. Schuberts Der König in Thule kreeg een intieme vertolking van Karnéus. De Liszt-versie is ook in dit geval eerder een virtuoos stukje pianomuziek - indrukwekkend gespeeld door Kynoch - dan een dromerige ballade van Gretchen. En daarmee zijn we bij het bekendste Faust-lied: Karnéus zong Schuberts Gretchen am Spinrade, maar ze bouwde de dramatiek te snel op, waardoor ze zichzelf vastzong voor het eigenlijke hoogtepunt.

Voor de West-östlicher Divan hadden ze het zich gemakkelijk kunnen maken en gewoon de helft van Wolfs Goethe-Liederbuch kunnen kiezen. Ze selecteerden echter allemaal andere componisten. Ook hier liederen die ik nog nooit gehoord had, zoals Nachklang van Hanns Eisler of Schlechter Trost van Busoni. Bekender waren de Schubertliederen. De Ostwind-Suleika (strikt genomen niet van Goethe, maar van Marianne von Willemer) kreeg een etherische uitvoering van Karnéus, maar Geheimes zong ze te serieus zonder de knipogen die in de tekst zitten. Ze besloten het recital met het duet Phänomen van Brahms en als bisnummer Schumanns Ich denke dein.

FotoNaast de vaste matinee- en avondrecitals, voorziet The Oxford Lieder Festival nog allerlei randactiviteiten. In het zog van de pop-uprage hebben ze ook het pop-uprecital bedacht. Dat zijn korte recitals van één werk dat 15 à 30 minuten duurt. Een korte liedcyclus is ideaal voor dit formaat.

Gisteren werd tijdens het eerste pop-uprecital de Herbstlieder van Stephen Hough opgevoerd. Deze cyclus van vijf liederen op gedichten van Rainer Maria Rilke werd vijf jaar geleden gecreërd tijdens het Festival. De uitvoerders van toen zijn even terug: de bariton Jacques Imbrailo en pianist Alisdair Hogarth. Ik heb Imbrailo tot nu toe enkel in opera gehoord als Billy Budd en Pelléas. Zijn stem lijkt iets meer gewicht gekregen te hebben en is ook een vrij expressieve liederzanger, al was er nog wat heesheid hoorbaar tijdens het eerste lied Herbsttag.

Foto

De dag werd op een unieke manier afgesloten. Na het recital van Karnéus en Loges werd de Holywell Music Room ingeruild voor het "Vaults Café" waar The Erlkings ons opwachtten. Het is een Weens kwartet muzikanten die zich een op Schubert gebaseerde folk/rock-band noemen. De lead-zanger vertaalt Schubertliederen in het Engels en voorziet ze van een eigenzinnige orkestratie op basis van gitaar, cello, tuba of trompet en slagwerk.

Ze zijn bij momenten hilarisch, maar soms ook ontroerend of verrassend... Een aantal liederen uit Die schöne Müllerin vallen in de eerste categorie. De combinatie van Erster Verlust en Der Jüngling am Bache blijft even aangrijpend als in een klassieke uitvoering. En wie had kunnen denken dat een lied als Totengräbers Heimweh een rockversie zou overleven ? Youtube kan slechts een flauw afkooksel zijn van de live-ervaring, maar je vindt daar wel hun versie van Auf dem Wasser zu singen... en natuurlijk Elkönig.

Publicatie: maandag 19 oktober 2015 @ 11:25
Rubriek: Liedrecital

Recent RSS feed

Roman Trekel in deSingel

We zijn al aan het laatste "echte" liedrecital in deSingel dit seizoen. De bariton Roman Trekel en pianist Jan Philip Schulze brachten Brahms' zelden uitgevoerde cyclus Die schöne Magelone.

Liedrecital, 19-11-2017 10:38
0 opmerkingen

Lucio Silla in de Munt

Toen Peter De Caluwe tien jaar geleden zijn eerste seizoen voorstelde, vermeldde hij dat hij de vier opera's seria van Mozart wilde opvoeren. Clemenza, Idomeneo en Mitridate hebben we al gehad. Met de nieuwe productie van Lucio Silla is het kwartet nu volledig.

Opera, 8-11-2017 16:47
3 opmerkingen

Karine Deshayes in de Munt

Voor het tweede Muntrecital dit seizoen stonden er drie artiesten op het podium. Naast de mezzo Karine Deshayes en de pianist Tristan Pfaff, deed ook de klarinettist Philippe Berrod mee... en dat kan maar één ding betekenen...

Liedrecital, 6-11-2017 22:53
0 opmerkingen

Margherita in Wexford

Zoals eerder deze week reeds vermeld, staat het Wexford Opera Festival bekend voor het opvoeren van onbekende werken. Mijn laatste voorstelling deze week valt volledig in die categorie... het "melodramma semiserio" Margherita van de mij totaal onbekende Italiaanse componist Jacopo Foroni.

Opera, 5-11-2017 11:38
0 opmerkingen

La scala di seta in Wexford

Het laatste ShortWork dat in Wexford opgevoerd werd, is La scala di seta. De relatief korte Rossini-farsa vraagt slechts zes zangers is dus ideaal voor de namiddagvoorstelling in het Whites Hotel, uitgevoerd met de pianobegeleiding van Tina Chang.

Opera, 4-11-2017 8:54
0 opmerkingen

Risurrezione in Wexford

Franco Alfano is vooral bekend als de componist die Puccini's Turandot voltooide. Zangers als Placido Domingo en Roberto Alagna brachten recent wel zijn Cyrano de Bergerac terug onder de aandacht, maar (van) zijn Risurrezione had ik nog nooit gehoord.

Opera, 3-11-2017 10:28
6 opmerkingen

Rigoletto in Wexford

Dé vraag vooraf was hoe ze Rigoletto tot ongeveer een uur kunnen inkorten als één van de ShortWorks bij het Wexford Opera Festival. Dat is dus niet echt gelukt, uiteindelijk duurde de voorstelling meer dan anderhalf uur zonder pauze.

Opera, 2-11-2017 19:38
0 opmerkingen

Dubliners in Wexford

Het Wexford Opera Festival presenteert elke namiddag zogenaamde ShortWorks in de congreszaal van het Whites Hotel. Een voorstelling duurt ongeveer een uur en is bezet met jonge zangers. Vandaag was een creatie te horen... Dubliners van Andrew Synnott.

Opera, 1-11-2017 21:34
1 opmerking

Medea in Wexford

Na zes jaar ben ik nog eens in Wexford voor hun jaarlijks operafestival, dat ondertussen aan zijn 66ste editie toe is. Het Festival staat bekend voor haar programmatie van onbekende opera's, alhoewel de openingsproductie - Cherubini's Medea - toch geen echte rariteit meer is.

Opera, 1-11-2017 10:53
0 opmerkingen

November 2017

Cecilia Bartoli heeft een nieuwe CD uit en daar hoort een toernee bij die haar in november ook weer naar het PSK brengt. In de Vlaamse en Waalse Opera staat Franse Donizetti op het programma: in Gent wordt de productie van Le duc d'Albe hernomen, in Luik spelen ze La favorite. Bij de liedrecitals kijk ik vooral uit naar "Die Schöne Magelone" door Roman Trekel.

Toekomstmuziek, 30-10-2017 18:16
0 opmerkingen