ti guarda dal Grande Inquisitor

Les contes d'Hoffmann in Bregenz

Naast de opera op het meer, geeft de Bregenzer Festspiele ook een "echte" operavoorstelling in het Festspielhaus. Meestal zijn dat onbekendere werken, maar dit jaar viel de keuze op Les contes d'Hoffmann... niet echt een rariteit. Maar Elisabeth Sobotka, de artistiek leider van het festival, wilde absoluut Stefan Herheim naar Bregenz halen en hij droomt er al lang van om Offenbachs opera te ensceneren.

Foto
foto's © Bregenzer Festspiele / Karl Forster

Die droom omvat blijkbaar ook een eigen versie van de opera. Sinds zijn creatie hebben verschillende musicologen zich gebogen over Les contes d'Hoffmann, met als laatste definitieve versie die van Keck & Kaye (die te horen is op de Erato-opname met Roberto Alagna en José Van Dam). Maar Herheim wil zijn eigen versie en hanteert uitbundig de schaar en maakt een collage van wat overblijft...

De eerste drie bedrijven blijven redelijk gespaard van zijn plakwerk, al is er een wat vreemde overgang van Luthers taverne naar het Olympia-bedrijf. De aria van de Muse "C'est l'amour vainqueur" wordt van het Antonia-bedrijf verplaatst naar het einde van het Olympia-bedrijf als slot vlak voor de pauze. Maar het is in de twee laatste bedrijven dat hij hevig te keer gaat.

De rollen van Pitichinaccio en Schlémil worden bijvoorbeeld volledig geknipt (en uiteraard ook alle scènes waar ze in voor komen) en van de epiloog in de taverne blijft nauwelijks nog iets over, zelfs de afronding van de Kleinzach-aria is verdwenen. Wat overblijft is de Barcarolle, Hoffmanns "Amis, l'amour tendre et rêveur", een paar flarden epiloog, Dapertutto's "Scintille, diamant" en het spiegelbeeldduet van Hoffmann en Giulietta. En dan gaan we meteen naar het slot met "Des cendres de ton coeur", gezongen als kwartet door de drie vrouwen, Dapertutto/Lindorf en het koor in plaats van door de Muse...

Foto

Herheim vindt zijn inspiratie in de tekst van Hoffmann op het einde van het eerste bedrijf: "Trois femmes dans la même femme". Maar hij maakt daar vier of vijf vrouwen van, waarvan één travestiet en één travestierol en eventueel ook nog een miraculeuze Dokter.

De voorstelling begint met een grote showtrap, bovenaan staat een ladderzatte Stella in zilveren jurk (Pär Pelle Karlsson in een stille rol), zij/hij verliest zijn evenwicht en tuimelt spectaculair naar beneden en komt halverwege de trap languit tot stilstand. Stella verliest haar jurk en blonde pruik en eindigt gekleed in corset en zwarte nylonkousen.

Dat zijn ook de twee visuele ankerpunten - de zilveren jurk en het corset - die telkens terugkomen als kostuum voor alle vrouwenrollen (inclusief Nicklausse) en ook sommige mannenrollen... het koor, Dr. Miracle en Hoffmann zelf. Hoffmann is aanvankelijk wel nog "normaal", maar al zijn kameraden in de taverne zijn ook zijn evenbeeld. Verdere verdubbelingen vinden we in het vrouwenkoor dat in het Olympia-bedrijf ook volledig bestaat uit "automaten". De fantasie van Hoffmann - én Herheim - neemt wel heel groteske dimensies aan.

De enige die heel de tijd zichzelf blijft is... Offenbach, onder de vorm van de knechtenrol. Zoals vaak bij Herheim gebeurt er zoveel dat je deze productie eigenlijk een paar keer moet zien. Het is trouwens een co-productie met de opera van Keulen, zodat die daar te (her)bekijken is met een volledig andere bezetting... tenminste als ze ooit hun operahuis gerenoveerd krijgen.

Foto

De bezetting werd schitterend aangevoerd door de Zweedse tenor Daniel Johansson. Hij heeft een mooie en homogene lyrische stem, waarmee hij de Kleinzach-aria goed kan karakteriseren, en hij zingt heel mooi Frans. Maar in "Amis, l'amour tendre et rêveur" kan hij zijn stem ook breder uitsmeren.

Aangezien Herheim toch alles door elkaar laat lopen, had ik eigenlijk één zangeres verwacht voor de drie Hoffmann-geliefden, uiteindelijk doet hij het met twee. Kerstin Avemo zong de pop Olympia met hoge noten als speldenprikken. In Herheims visie is ze ook niet echt een pop, maar gedraagt ze zich zo als Hoffmann de magische Coppélius-bril opzet. Mandy Fredrich zong Antonia met een veel warmere en ruimere stem en zong ook het meeste van wat nog overbleef van de Giulietta-rol.

Voor de vier duivelrollen tekende Michael Volle, uiteraard zong hij met de hem gekende expressiviteit tot het misging bij "Scintille diamant" en zijn stem langs alle kanten begon te kraken en hij de aria zelfs in falset moest eindigen. Rachel Frenkel zong Nicklausse met een schriele stem, die in de loop van de avond wel iets meer kleur kreeg. En Christophe Mortagne schitterde in de drie knechtenrollen en dan vooral met Frantz' grappige "Jour et nuit je me mets en quatre".

Zoals gezegd, meestal spelen ze in het Festspielhaus onbekender werk. Volgend jaar - in het Shakespeare-jaar 2016 - nemen ze die draad weer op met Amleto, oftewel "Hamlet", een opera van Franco Faccio op een libretto van Arrigo Boito die in 1871 gecreëerd werd in Genua.

Publicatie: vrijdag 31 juli 2015 @ 18:00
Rubriek: Opera

Recent RSS feed

Roman Trekel in deSingel

We zijn al aan het laatste "echte" liedrecital in deSingel dit seizoen. De bariton Roman Trekel en pianist Jan Philip Schulze brachten Brahms' zelden uitgevoerde cyclus Die schöne Magelone.

Liedrecital, 19-11-2017 10:38
0 opmerkingen

Lucio Silla in de Munt

Toen Peter De Caluwe tien jaar geleden zijn eerste seizoen voorstelde, vermeldde hij dat hij de vier opera's seria van Mozart wilde opvoeren. Clemenza, Idomeneo en Mitridate hebben we al gehad. Met de nieuwe productie van Lucio Silla is het kwartet nu volledig.

Opera, 8-11-2017 16:47
3 opmerkingen

Karine Deshayes in de Munt

Voor het tweede Muntrecital dit seizoen stonden er drie artiesten op het podium. Naast de mezzo Karine Deshayes en de pianist Tristan Pfaff, deed ook de klarinettist Philippe Berrod mee... en dat kan maar één ding betekenen...

Liedrecital, 6-11-2017 22:53
0 opmerkingen

Margherita in Wexford

Zoals eerder deze week reeds vermeld, staat het Wexford Opera Festival bekend voor het opvoeren van onbekende werken. Mijn laatste voorstelling deze week valt volledig in die categorie... het "melodramma semiserio" Margherita van de mij totaal onbekende Italiaanse componist Jacopo Foroni.

Opera, 5-11-2017 11:38
0 opmerkingen

La scala di seta in Wexford

Het laatste ShortWork dat in Wexford opgevoerd werd, is La scala di seta. De relatief korte Rossini-farsa vraagt slechts zes zangers is dus ideaal voor de namiddagvoorstelling in het Whites Hotel, uitgevoerd met de pianobegeleiding van Tina Chang.

Opera, 4-11-2017 8:54
0 opmerkingen

Risurrezione in Wexford

Franco Alfano is vooral bekend als de componist die Puccini's Turandot voltooide. Zangers als Placido Domingo en Roberto Alagna brachten recent wel zijn Cyrano de Bergerac terug onder de aandacht, maar (van) zijn Risurrezione had ik nog nooit gehoord.

Opera, 3-11-2017 10:28
6 opmerkingen

Rigoletto in Wexford

Dé vraag vooraf was hoe ze Rigoletto tot ongeveer een uur kunnen inkorten als één van de ShortWorks bij het Wexford Opera Festival. Dat is dus niet echt gelukt, uiteindelijk duurde de voorstelling meer dan anderhalf uur zonder pauze.

Opera, 2-11-2017 19:38
0 opmerkingen

Dubliners in Wexford

Het Wexford Opera Festival presenteert elke namiddag zogenaamde ShortWorks in de congreszaal van het Whites Hotel. Een voorstelling duurt ongeveer een uur en is bezet met jonge zangers. Vandaag was een creatie te horen... Dubliners van Andrew Synnott.

Opera, 1-11-2017 21:34
1 opmerking

Medea in Wexford

Na zes jaar ben ik nog eens in Wexford voor hun jaarlijks operafestival, dat ondertussen aan zijn 66ste editie toe is. Het Festival staat bekend voor haar programmatie van onbekende opera's, alhoewel de openingsproductie - Cherubini's Medea - toch geen echte rariteit meer is.

Opera, 1-11-2017 10:53
0 opmerkingen

November 2017

Cecilia Bartoli heeft een nieuwe CD uit en daar hoort een toernee bij die haar in november ook weer naar het PSK brengt. In de Vlaamse en Waalse Opera staat Franse Donizetti op het programma: in Gent wordt de productie van Le duc d'Albe hernomen, in Luik spelen ze La favorite. Bij de liedrecitals kijk ik vooral uit naar "Die Schöne Magelone" door Roman Trekel.

Toekomstmuziek, 30-10-2017 18:16
0 opmerkingen