ti guarda dal Grande Inquisitor

Johannes-Passion in Wuppertal

Eind mei nog een Johannes-Passion opvoeren ? Het voelt wat vreemd aan. Maar aangezien de Paastijd officieel pas eindigt met Pinksteren, is dat misschien de reden waarom de opera van Wuppertal nu nog vier voorstellingen geeft tijdens het lange Pinksterweekend... in een geënsceneerde versie.

Foto
foto's © Uwe Stratmann

Geënsceneerde Johannes-Passionen zijn niet zo uitzonderlijk. Een paar jaar geleden was er bijvoorbeeld de productie in de Châtelet, een redelijk klassieke uitvoering overgoten met de bekende Bob Wilson-saus. De benadering van Philipp Harnoncourt (ja, zoon van...) in Wuppertal is radicaal anders.

Hij wil niet het lijdensverhaal van Christus vertellen, maar het lijden van mensen die nu lijden. En dan komt hij uit bij de vluchtelingen en asielzoekers die hun land ontvluchten. Hij maakt dat zeer expliciet door een tiental echte vluchtelingen uit Syrië en Koerdistan als figuranten in zijn enscenering te betrekken. Vooraf leek me dit een vrij twijfelachtig uitgangspunt, maar naarmate de voorstelling vorderde, wist hij me wel te overtuigen. De belangrijkste reden daarvoor is dat hij zijn regie en de muzikale keuzes sterk met elkaar verweeft. Het is onmogelijk het ene los te zien van het andere... en dan vooral de muzikale én dramatische koorregie.

Het relatief compacte koor - ongeveer 25 zangers - wordt bijvoorbeeld regelmatig in groepjes opgedeeld. Sommige passages worden slechts door vier of acht zangers gezongen. Daardoor ontstaat een andere dynamiek in het koor en is het gemakkelijker om groepen tegenover elkaar op te stellen. Ook de solisten nemen deel aan de koorpartijen. Zo geven ze bijvoorbeeld het koor repliek tijdens het operakoor of zingen ze een aantal koralen.

Meest opvallend is daarbij het slot van de Johannes-Passion. Het volledige koor staat half in de zaal en half op het podium en slaat zo de brug met het publiek terwijl ze het slotkoor "Ruht wohl" zingen. Na het koor valt er een lange, spanningsvolle stilte en de aandacht verplaatst zich naar de achterzijde van het podium... waar de solisten, enkel begeleid met een theorbe, het slotkoraal "Ach Herr, lass dein lieb Engelein" zingen. Aangrijpend mooi.

Ook het einde van het eerste deel blijft nawerken. Oorspronkelijk beklom de priester tussen het eerste en het tweede deel de kansel om het woord te richten tot de kerkgemeenschap. In deze productie wordt dat idee hernomen en geeft de gevangenisaalmoezenier Erhard Ufermann een preek over "Die Passion des Menschen". Pas als het orkest rechtstond, volgde een schuchter applaus, waarna het publiek in stilte de zaal verliet. Een sacraal moment, dat ik nog nooit op die manier heb meegemaakt bij een "normale" uitvoering.

Foto

Vanuit dit concept stelt zich de vraag wat Harnoncourt met de Christusfiguur doet. Hij maakt er een Christus-onder-ons van, op een natuurlijke manier met een muzikale invalshoek. Er is niet één solist die Christus zingt, alle Christusreplieken worden door koorleden gezongen (en een enkele keer zelfs gesproken door één van de figuranten). Op het einde van de avond moeten zo ongeveer alle koorbassen wel eens even Christus geweest zijn.

Naast het koor is het orkest de andere ster van de avond. Jörg Halubek, gespecialiseerd in de historische uitvoeringspraktijk, dirigeert het gewone operaorkest, zij het in een gereduceerde bezetting van een twintigtal muzikanten... aangevuld met de "speciale" instrumenten zoals theorben, viola da gamba of orgel. De zwakke schakel in deze voorstelling zijn echter de solisten.

Emilio Pons zong de Evangelist met een hoogte die langs alle kanten rammelt. De andere tenor, Johannes Grau, laat een nonchalante indruk na in bijvoorbeeld "Zerschmettert mich". De twee tenors komen samen in een duet-uivoering van "Erwäge, wie sein blutgefärbter Rücken". Laura Demjan komt uit de oude muziek, maar een witte piepstem is niet mijn smaak... alhoewel ze me iets beter beviel in "Zerfließe, mein Herze" dan in "Ich folge dir gleichfalls" waar haar intonatie het af en toe liet afweten.

De lagere stemmen bevielen me iets beter. Lucie Ceralová moest nog wat opwarmen voor "Von den Stricken meiner Sünden", maar ze zong wel een integere "Es ist vollbracht". Met het verdwijnen van Christus, blijft enkel nog Pilatus over als substantiële baspartij, degelijk gezongen door Peter Paul. De tweede bas, Jan Szurgot, is nog wat jong en zingt vooral met een weke resonantie. Het was eigenlijk enkel Falko Hönisch die me nog het meest kon overtuigen met zijn kernachtige uitvoeringen van "Eilt, ihr angefochtnen Seelen" en "Mein teurer Heiland, laß dich fragen".

Publicatie: zondag 24 mei 2015 @ 9:58
Rubriek: Oratorium

Recent RSS feed

La favorite in Luik

Donizetti's La favorite behoort niet echt tot het ijzeren repertoire. Maar na de voorstelling bij het Beierse operafestival is het wel uitzonderlijk om in hetzelfde jaar een tweede productie mee te maken. Maar net zoals de Münchense liet ook de Luikse productie te wensen over.

Opera, 23-11-2017 21:52
0 opmerkingen

Roman Trekel in deSingel

We zijn al aan het laatste "echte" liedrecital in deSingel dit seizoen. De bariton Roman Trekel en pianist Jan Philip Schulze brachten Brahms' zelden uitgevoerde cyclus Die schöne Magelone.

Liedrecital, 19-11-2017 10:38
0 opmerkingen

Lucio Silla in de Munt

Toen Peter De Caluwe tien jaar geleden zijn eerste seizoen voorstelde, vermeldde hij dat hij de vier opera's seria van Mozart wilde opvoeren. Clemenza, Idomeneo en Mitridate hebben we al gehad. Met de nieuwe productie van Lucio Silla is het kwartet nu volledig.

Opera, 8-11-2017 16:47
3 opmerkingen

Karine Deshayes in de Munt

Voor het tweede Muntrecital dit seizoen stonden er drie artiesten op het podium. Naast de mezzo Karine Deshayes en de pianist Tristan Pfaff, deed ook de klarinettist Philippe Berrod mee... en dat kan maar één ding betekenen...

Liedrecital, 6-11-2017 22:53
0 opmerkingen

Margherita in Wexford

Zoals eerder deze week reeds vermeld, staat het Wexford Opera Festival bekend voor het opvoeren van onbekende werken. Mijn laatste voorstelling deze week valt volledig in die categorie... het "melodramma semiserio" Margherita van de mij totaal onbekende Italiaanse componist Jacopo Foroni.

Opera, 5-11-2017 11:38
0 opmerkingen

La scala di seta in Wexford

Het laatste ShortWork dat in Wexford opgevoerd werd, is La scala di seta. De relatief korte Rossini-farsa vraagt slechts zes zangers is dus ideaal voor de namiddagvoorstelling in het Whites Hotel, uitgevoerd met de pianobegeleiding van Tina Chang.

Opera, 4-11-2017 8:54
0 opmerkingen

Risurrezione in Wexford

Franco Alfano is vooral bekend als de componist die Puccini's Turandot voltooide. Zangers als Placido Domingo en Roberto Alagna brachten recent wel zijn Cyrano de Bergerac terug onder de aandacht, maar (van) zijn Risurrezione had ik nog nooit gehoord.

Opera, 3-11-2017 10:28
6 opmerkingen

Rigoletto in Wexford

Dé vraag vooraf was hoe ze Rigoletto tot ongeveer een uur kunnen inkorten als één van de ShortWorks bij het Wexford Opera Festival. Dat is dus niet echt gelukt, uiteindelijk duurde de voorstelling meer dan anderhalf uur zonder pauze.

Opera, 2-11-2017 19:38
0 opmerkingen

Dubliners in Wexford

Het Wexford Opera Festival presenteert elke namiddag zogenaamde ShortWorks in de congreszaal van het Whites Hotel. Een voorstelling duurt ongeveer een uur en is bezet met jonge zangers. Vandaag was een creatie te horen... Dubliners van Andrew Synnott.

Opera, 1-11-2017 21:34
1 opmerking

Medea in Wexford

Na zes jaar ben ik nog eens in Wexford voor hun jaarlijks operafestival, dat ondertussen aan zijn 66ste editie toe is. Het Festival staat bekend voor haar programmatie van onbekende opera's, alhoewel de openingsproductie - Cherubini's Medea - toch geen echte rariteit meer is.

Opera, 1-11-2017 10:53
0 opmerkingen

November 2017

Cecilia Bartoli heeft een nieuwe CD uit en daar hoort een toernee bij die haar in november ook weer naar het PSK brengt. In de Vlaamse en Waalse Opera staat Franse Donizetti op het programma: in Gent wordt de productie van Le duc d'Albe hernomen, in Luik spelen ze La favorite. Bij de liedrecitals kijk ik vooral uit naar "Die Schöne Magelone" door Roman Trekel.

Toekomstmuziek, 30-10-2017 18:16
0 opmerkingen