ti guarda dal Grande Inquisitor

Don Carlo in Amsterdam

Riccardo Chailly is aan zijn laatste seizoen bezig als chef-dirigent van het Concertgebouworkest. Hij neemt afscheid van De Nederlandse Opera met Verdi's Don Carlo, de Milanese versie uit 1884 in vier bedrijven. Door voor deze versie te kiezen, verliezen we wel het belangrijke Fontainbleau-bedrijf. Maar de opera begint en eindigt nu wel in het klooster van San Giusto, waardoor de cirkel - ook muzikaal - gesloten wordt, dixit Chailly.

Als ik het programmaboek mag geloven, dan was Filips II gefascineerd door de dood en verzamelde hij zowel relikwieën als de gebeenten van zijn voorvaders. Deze grafkelder - het Pantheon de los Reyes in het Escoriaal - lijkt model gestaan te hebben voor het eenheidsdecor van Wolfgang Gussmann. Het is een totaal ander decor dan we van hem gewend zijn... geen hellende muren of extreme perspectieven, maar een grote gebogen marmeren muur met daarin de grafzerken. Alleen voor het duet van Don Carlo en Elisabetta wordt die muur vervangen door een grote sterrenhemel.

Het katholicisme is uiteraard een belangrijk thema in de opera en de aanwezigheid van kruisbeelden zal dan ook niemand verbazen. De regisseur Willy Decker heeft ook iets met kruisbeelden - denk bijvoorbeeld aan zijn Otello in de Munt - en speelt die combinatie dan ook volledig uit. San Giusto wordt gedomineerd door een gigantisch kruisbeeld, waarvan we enkel het onderste deel zien met Christus' voeten. En op het einde van het tweede bedrijf, als Don Carlo zijn zwaard afgenomen wordt door Rodrigo en publiekelijk vernederd wordt door zijn vader, wordt er ook een kruis rechtgezet waaraan het evenbeeld van Don Carlo hangt... wat uiteraard al een vooruitblik is op de Inquisitie-scène.

Het slot van Don Carlo is altijd problematisch om te ensceneren. Het voorgeschreven einde - waarbij Keizer Karel als een deus ex machina Don Carlo komt redden - vond Willy Decker misschien wat te belachelijk. Het Schiller-einde, waarbij Don Carlo door Filips uitgeleverd wordt aan de Inquisitie, zag hij blijkbaar ook niet zitten. Dus laat hij Don Carlo zichzelf doorsteken met een zwaard... wat helemaal belachelijk overkomt.

Het zal waarschijnlijk een van de laatste keren zijn dat we Rolando Villazón in onze contreien kunnen horen. In de toekomst zullen we hem vooral in Parijs of Londen moeten gaan beluisteren, nu zijn carrière op kruissnelheid zit. Hoedanook, Amsterdam zal in zijn biografie verschijnen als het operahuis waar hij zijn roldebuut als Don Carlo gemaakt heeft. Een feit waar binnen tien jaar naar verwezen zal worden als hij dé heersende Don Carlo zal zijn... want er zijn zeker nog groeimogelijkheden. Vooral in de dramatischere passages schiet hij nog iets te kort, maar voor de rest zingt hij de rol schitterend met al de stijl die je verwacht. Op geen enkel moment heb ik de indruk dat hij forceert en op de plaatsen waar andere tenors verleid zouden worden tot forceren, laat hij het orkest rustig over zich heen komen. Willy Decker heeft wel een nogal knullig personage van Don Carlo gemaakt... de wanhoop en machteloosheid is net iets te overdreven gestalte gegeven.

Het andere roldebuut is dat van Amanda Roocroft als Elisabetta. Geheel tegen mijn verwachtingen in bleek ze toch het stemmateriaal te hebben voor deze rol... tenminste wat het timbre en de kleur betreft. Er moet wel nog serieus geschaafd worden aan enig stijlbesef. Vooral de volledige afwezigheid van portamento's maakt dat haar vertolking langs alle kanten wringt.

Eboli zit al jaren in het repertoire van Violeta Urmana, dus verwachtte ik ook een grootse Eboli. Maar mijn verwachtingen lagen misschien net te hoog. Het heeft vooral met kleur en stijl te maken. Alles wat ze zingt wordt vanuit haar borststem gekleurd, maar ze duikt nooit echt in haar borststem. Voor het "Canzone del velo" werkt die lyrische benadering wel. Maar "O don fatale" kan gerust wat meer rauwe dramatiek verdragen.

Dwayne Croft vocht spijtig genoeg met een keelonsteking, wat tijdens het eerste deel - toen dit nog niet aangekondigd was - pijnlijk duidelijk geworden was. Ik zou hem nog wel eens Rodrigo willen horen zingen als hij zijn volledige stem terug ter beschikking heeft, want zelfs met gereduceerde middelen klonk al het behoorlijk goed. De gevangenisscène in het derde bedrijf was bijvoorbeeld mooi gedetailleerd uitgewerkt.

Het ronkende timbre van Robert Lloyd maakt hem een interessante Filippo, zonder echt de diepste zieleroerselen boven te halen of te ontroeren tijdens "Ella giammai m'amò". Op theatraal vlak straalt hij wel de nodige autoriteit uit. Jaakko Ryhänen is vocaal een indrukwekkende Groot-Inquisiteur, zonder echt beanstigend over te komen. Het was meer een kwestie van de tegenstander plat te brullen. Het resultaat was dat ik me erop betrapte dat het soms moeilijk was om tijdens hun belangrijke confrontatie geconcentreerd te blijven, terwijl deze scène nochtans bij het beste hoort wat Verdi ooit geschreven heeft.

Maar ondanks de paar zwakkere punten, op zowel scenisch als vocaal vlak, is het een voorstelling die de verplaatsing naar Amsterdam zeker waard is.

Publicatie: maandag 7 juni 2004 @ 18:49
Rubriek: Opera

Recent RSS feed

Roman Trekel in deSingel

We zijn al aan het laatste "echte" liedrecital in deSingel dit seizoen. De bariton Roman Trekel en pianist Jan Philip Schulze brachten Brahms' zelden uitgevoerde cyclus Die schöne Magelone.

Liedrecital, 19-11-2017 10:38
0 opmerkingen

Lucio Silla in de Munt

Toen Peter De Caluwe tien jaar geleden zijn eerste seizoen voorstelde, vermeldde hij dat hij de vier opera's seria van Mozart wilde opvoeren. Clemenza, Idomeneo en Mitridate hebben we al gehad. Met de nieuwe productie van Lucio Silla is het kwartet nu volledig.

Opera, 8-11-2017 16:47
3 opmerkingen

Karine Deshayes in de Munt

Voor het tweede Muntrecital dit seizoen stonden er drie artiesten op het podium. Naast de mezzo Karine Deshayes en de pianist Tristan Pfaff, deed ook de klarinettist Philippe Berrod mee... en dat kan maar één ding betekenen...

Liedrecital, 6-11-2017 22:53
0 opmerkingen

Margherita in Wexford

Zoals eerder deze week reeds vermeld, staat het Wexford Opera Festival bekend voor het opvoeren van onbekende werken. Mijn laatste voorstelling deze week valt volledig in die categorie... het "melodramma semiserio" Margherita van de mij totaal onbekende Italiaanse componist Jacopo Foroni.

Opera, 5-11-2017 11:38
0 opmerkingen

La scala di seta in Wexford

Het laatste ShortWork dat in Wexford opgevoerd werd, is La scala di seta. De relatief korte Rossini-farsa vraagt slechts zes zangers is dus ideaal voor de namiddagvoorstelling in het Whites Hotel, uitgevoerd met de pianobegeleiding van Tina Chang.

Opera, 4-11-2017 8:54
0 opmerkingen

Risurrezione in Wexford

Franco Alfano is vooral bekend als de componist die Puccini's Turandot voltooide. Zangers als Placido Domingo en Roberto Alagna brachten recent wel zijn Cyrano de Bergerac terug onder de aandacht, maar (van) zijn Risurrezione had ik nog nooit gehoord.

Opera, 3-11-2017 10:28
6 opmerkingen

Rigoletto in Wexford

Dé vraag vooraf was hoe ze Rigoletto tot ongeveer een uur kunnen inkorten als één van de ShortWorks bij het Wexford Opera Festival. Dat is dus niet echt gelukt, uiteindelijk duurde de voorstelling meer dan anderhalf uur zonder pauze.

Opera, 2-11-2017 19:38
0 opmerkingen

Dubliners in Wexford

Het Wexford Opera Festival presenteert elke namiddag zogenaamde ShortWorks in de congreszaal van het Whites Hotel. Een voorstelling duurt ongeveer een uur en is bezet met jonge zangers. Vandaag was een creatie te horen... Dubliners van Andrew Synnott.

Opera, 1-11-2017 21:34
1 opmerking

Medea in Wexford

Na zes jaar ben ik nog eens in Wexford voor hun jaarlijks operafestival, dat ondertussen aan zijn 66ste editie toe is. Het Festival staat bekend voor haar programmatie van onbekende opera's, alhoewel de openingsproductie - Cherubini's Medea - toch geen echte rariteit meer is.

Opera, 1-11-2017 10:53
0 opmerkingen

November 2017

Cecilia Bartoli heeft een nieuwe CD uit en daar hoort een toernee bij die haar in november ook weer naar het PSK brengt. In de Vlaamse en Waalse Opera staat Franse Donizetti op het programma: in Gent wordt de productie van Le duc d'Albe hernomen, in Luik spelen ze La favorite. Bij de liedrecitals kijk ik vooral uit naar "Die Schöne Magelone" door Roman Trekel.

Toekomstmuziek, 30-10-2017 18:16
0 opmerkingen