ti guarda dal Grande Inquisitor

Idomeneo in Wenen

Gisteren ging in de Weense Staatsoper een gloednieuwe productie van Idomeneo in première. Kasper Holten heeft voor een mooie en goed leesbare enscenering gezorgd. Hij moest daarvoor wel wat sleutelen aan de partituur, waarvoor dirigent Christoph Eschenbach een paar boetjes mocht incasseren.

Foto
foto's © Michael Pöhn

In de geënsceneerde ouverture worden de relaties tussen de verschillende protagonisten duidelijk gemaakt. Een jonge Idomeneo neemt afscheid van zijn zoontje Idamante voor hij ten strijde trekt. De vloer van het decor bestaat uit het Middellandse Zeegebied met Kreta als centraal punt. Op de verschillende regio's staan poppetjes, een soort grote schaakstukken, en we zien Idomeneo die de bevolking van Troje neermaait, maar Ilia verplaatst naar Kreta. Elektra verhuist van Argos naar Kreta, Klytämnestra blijft dood achter.

In de eerste scène hangen de gevangen Trojanen aan touwen, een tiental meter boven het podium, tot ze van Idamante hun vrijheid terugkrijgen. Het is ook daar dat Ilia haar eerste aria begint. Kasper Holten wil de liefdesgeschiedenis van Idamante en Ilia ook een iets prominentere plaats geven in de opera. Dat begint al tijdens die eerste scène als Idamante meer oog heeft voor Ilia dan voor Elettra.

FotoMaar hij gaat nog een stap verder door Ilia's aria "Zeffiretti lusinghieri" en het aansluitende liefdesduet te verplaatsen van het derde naar het begin van het tweede bedrijf. Tekstueel geeft dat niet al te veel problemen - er wordt wel even gerefereerd naar het zeemonster dat eigenlijk pas op het einde van het tweede bedrijf opduikt - maar het geeft vooral een andere dynamiek aan het vervolg van de actie en de driehoek met Elettra. Er wordt trouwens nog een andere driehoek gecreëerd als Holten licht suggereert dat Idomeneo ook een oogje heeft op Ilia als zijn toekomstige koningin.

Idomeneo heeft twee iets lastigere scènes. De eerste is die van het zeemonster in het tweede bedrijf. Holten lost dat op door Idomeneo waanzinnig te laten worden, alsof hij geraakt werd door de wraak van Neptunus. De "deus ex machina" van het orakel komt in deze productie als een stem uit het volk. Het is het volk dat het grote standbeeld van Idomeneo neerhaalt en beslist dat Idamante hun nieuwe koning en Ilia hun nieuwe koningin moet worden.

Naast de verplaatste Zeffiretti-aria, zijn de andere aanpassingen relatief beperkt. De rol van Arbace wordt bijvoorbeeld gereduceerd tot zijn recitatieven, omdat zijn aria's de actie wat teveel zouden ophouden. En het slotballet werd volledig geknipt. Persoonlijk heb ik niet al te veel problemen met deze wijzigingen.

Op papier zag de bezetting er ideaal uit, in de praktijk was ze iets minder ideaal. Michael Schade is al jaren één van de gevierde Mozart-tenors. Hij kan vooral overtuigen in de recitatieven als hij met veel kleur en expressie uitdrukking geeft aan Idomeneo's emoties. De aria's zijn wat moeizamer en vooral voor "Fuor del mar" beschikt zijn stem niet meer over de nodige flexibiliteit.

FotoMaria Bengtsson hebben we onlangs nog in de Vlaamse Opera gehoord als Marschallin. Ze zingt een iets te brave Elettra, weliswaar met een mooie ronde klank en goede coloraturen. Elettra hoeft misschien niet voorgesteld te worden als een wraakfurie, maar in "D'Oreste, d'Ajace" verwacht ik toch iets meer vuur. Chen Reiss was een correcte Ilia. Ook zij beperkt zich te veel tot het mooi zingen. Ze kon wel ontroeren met "Se il padre perdei" en had even een dramatische opflakkering als ze in het laatste bedrijf zichzelf aanbiedt als offer.

Maar de ontdekking van de avond was de jonge Russische mezzo Margarita Gritskova. Ze zingt een stijlvolle Idamante en is de enige die consequent trillers zingt. Haar expressie is voorbeeldig, al meteen in "Non ho colpa" toont ze al haar kunnen. Opvallend was dat ze in het tweede bedrijf de alternatieve aria "Non temer, amato bene", die Mozart schreef voor de Weense creatie, te zingen kreeg. Het is een aria met een obligate vioolpartij, wat altijd meer cachet geeft aan een aria. Gritskova geeft daarin een lesje in piano-zingen, en doet er in het da capo-gedeelte nog een schepje bovenop... een mooi gevoerd mezza voce dat tot in het diepst van de ziel ontroert.

Publicatie: maandag 6 oktober 2014 @ 9:41
Rubriek: Opera

Recent RSS feed

Iris Hendrickx - French Opera Arias

De Belgische sopraan Iris Hendrickx heeft haar debuut-CD gelanceerd. Het is een collectie van Franse opera-aria's geworden, begeleid door Patrick Fournillier en het Orchestra Sinfonica di Milano Giuseppe Verdi.

CD's, 19-6-2018 21:05
0 opmerkingen

Ilker Arcayürek - Der Einsame

Als een jonge tenor zijn eerste Schubert-CD opneemt, dan is de verleiding groot om met Die schöne Müllerin te beginnen. De Weense tenor Ilker Arcayürek en de pianist Simon Lepper zijn iets origineler.

CD's, 18-6-2018 18:55
0 opmerkingen

Carolyn Sampson - A Soprano's Schubertiade

Ik heb de sopraan Carolyn Sampson enkel nog maar live in oratorium gehoord, nog nooit als liedzangeres. Ze heeft de afgelopen jaren wel al een aantal mooie lied-CD's opgenomen, vooral met Franse muziek. Nu waagt ze zich voor de eerste keer aan Schubert, ook nu weer met haar vaste pianist Joseph Middleton. Een fantastische CD!

CD's, 16-6-2018 16:05
0 opmerkingen

Hertog Blauwbaards burcht in de Munt

Het afgelopen Muntseizoen was een seizoen van tweeluiken en ook de laatste productie bestond uit twee werken. Voor de pauze was dat Bartoks opera Hertog Blauwbaards burcht en na de pauze De wonderbaarlijke mandarijn... een pantomime-ballet, dat in de productie van Christophe Coppens meer pantomime dan ballet was waarbij de overacting niet geschuwd werd.

Opera, 14-6-2018 17:15
0 opmerkingen

Macbeth in Luik

De Luikse Opéra sluit het seizoen af met Macbeth in een nieuwe productie van Stefano Mazzonis di Pralafera. Paolo Arrivabeni dirigeert de gebruikelijke "Franse" versie, inclusief het totaal overbodig heksenballet, maar wel met het slot van de eerste versie.

Opera, 13-6-2018 15:29
2 opmerkingen

La clemenza di Tito in Antwerpen

Het kan toch nog, zelfs bij Opera Vlaanderen... een productie die er gewoon mooi uitziet. Mozarts laatste opera La clemenza di Tito heeft daarenboven een degelijke bezetting meegekregen, geleid door dirigent Stefano Montanari.

Opera, 2-6-2018 10:18
7 opmerkingen

Juni en juli 2018

Zowel Opera Vlaanderen als De Munt eindigen het seizoen met een opera die dateert uit het begin van de 20ste eeuw, respectievelijk De Speler van Prokofiev en Hertog Blauwbaards burcht van Bartok. Ondertussen komt Leo Nucci nog eens naar Luik, deze keer voor Macbeth. En het Brussels Mozartiade-festival begint de zomer met Cosi fan tutte.

Toekomstmuziek, 31-5-2018 19:28
0 opmerkingen