ti guarda dal Grande Inquisitor

Das Rheingold in Bayreuth

Aangezien vorige zomer, voor de 200ste verjaardag van Wagner, een nieuwe Ring-cyclus gecreëerd werd, staat dit jaar geen nieuwe productie op het programma van de Bayreuther Festspiele. De volledige Ring-cyclus wordt wel hernomen. Gisteren zag ik Das Rheingold. Het was tevens mijn eerste voorstelling in het legendarische Festspielhaus.

Foto

Bayreuth zou Bayreuth niet zijn, als er niet weer een of ander klein schandaaltje zou opduiken. Deze keer was het de Ring-regisseur Frank Castorf die voor het nodige vuurwerk zorgde in de media. Hij voelde zich verongelijkt omdat de Wagnerzusjes het lef hadden om voor Alberich - naar verluidt omwille van muzikale redenen - een andere zanger te engageren dan vorig jaar... en dat zonder hem daarover te raadplegen !

Het is duidelijk dat hij niet veel ervaring heeft in het operagebeuren. De zangers voor Fasolt en Donner waren trouwens ook nieuw, maar daar roerde hij zich niet over. Castorf liet zelfs optekenen:

Man redet hier sehr wenig mit mir. Man glaubt, dass man meine natürliche Faulheit und mein Desinteresse an Machtspielen dafür nützen kann, mich vor vollendete Tatsachen zu stellen. Als wäre ich ein Idiot.

Dergelijke voorzet smeekt natuurlijk om binnengekopt te worden...

Als intendant van de Berliner Volksbühne zal hij ongetwijfeld wel een indrukwekkend palmares opgebouwd hebben. Maar zijn Ring, tenminste voorlopig Das Rheingold, geeft niet echt aan dat er goed is over nagedacht. Toegegeven, hij heeft deze Ring-productie op zeer korte termijn in elkaar moeten steken omdat de oorspronkelijk voorziene regisseur, Wim Wenders, redelijk laat de handdoek in de - euh - ring geworpen had nadat bleek dat zijn 3D-films niet op tijd klaar zouden geraken. Op minder dan twee jaar tijd een enscenering voor een complex werk als de Ring bedenken, lijkt me geen sinecure.

Foto

Castorf verplaatst de volledige handeling van Das Rheingold naar een motel lang de beroemde Route 66 in de VS. Decorbouwer Aleksandar Denic heeft één decor gebouwd dat op een draaiplateau staat. Aan de ene kant zien we het motel met een zwembad, aan de andere kant een tankstation met een bar. Op zich wel indrukwekkend, maar de drie niveaus - Rijn, Nibelheim, Walhalla-rotsen - smelten daardoor samen.

Alle karakters lijken wel toevallige passanten in het motel. De Rijndochters die liggen te nietsen in de lome warmte terwijl ze een barbecue stoken, Alberich een cowboy met een badeend, Wotan die in één van de motelkamers ligt te stoeien met Fricka en Freia, Fasolt en Fafner als garagisten die de boel kort en klein slaan (en later Freia ontvoeren terwijl ze knippert als een kerstboom), ...

Vooral de Nibelheim-scène was zwak. Er zijn geen Nibelungen, het is onduidelijk waar Alberich en Mime hun goud vandaan halen. De goudstaven worden wel opgestapeld in hun caravan... die geparkeerd staat aan het tankstation. De eerste metamorfose met de onzichtbare Alberich wordt straal genegeerd. Voor de twee andere metamorfosen worden videobeelden ingeschakeld van een slang en pad die over het goud kruipen. De enige vondst van die scène is dat Mime op het einde de "Confederate" vlag van het Zuiden vervangt door een regenboogvlag... die bij de intrede in Walhalla begint te wapperen.

Het gebruik van video is een constante in deze productie, niet alleen tijdens de Alberich-metamorfosen. Er lopen cameramannen rond die alles extra in beeld brengen - vooral de decolletés van de zangeressen - wat dan getoond wordt op een groot scherm dat bovenop het dak van het motel staat. Voor een paar onderwaterscènes met de Rijndochters worden wat bubbels toegevoegd. Het doet denken aan Bill Viola, maar dan een wel héél amateuristische versie van diens geniale video's.

Het is niet meteen duidelijk hoe de rest van de Ring een logisch vervolg kan krijgen. Er is wel al een hint van de bar- en moteleigenaar die op het einde zijn benzinepomp laat leeglopen en Loge die er later vervaarlijk voorbijloopt terwijl hij met vuur speelt. De godendeemstering is even heel dicht bij, maar voor het zo ver is, moeten we nog meer dan tien uur wachten.

FotoEén van de redenen waarom ik eens naar de Bayreuther Festspiele wou gaan, is om met eigen oren de legendarische akoestiek te horen met de orkestbak die afgedekt is door een schelp. Het is waarschijnlijk vloeken in de kerk, maar mijn eerste indruk is niet erg positief. Er is uiteraard geen directe orkestklank, maar het resultaat is wel héél omfloerst. Het klinkt alsof je door een gordijn naar de Mona Lisa kijkt. Zeker met een een dirigent als Kirill Petrenko in de bak is dat zonde. Het is natuurlijk mogelijk dat mijn oren misvormd zijn na tientallen jaren opera's gehoord te hebben in een normale orkestbak. Misschien dat mijn oordeel wat milder is wanneer we aan het einde van deze Ring-cyclus zijn.

Het voordeel van die afgedekte orkestklank is wel dat alle zangers perfect hoorbaar zijn en ze geen moeite moeten doen om boven het orkest uit te komen.

De "nieuwe" Alberich was Oleg Bryjak. Hij heeft een boeiende, sardonisch klinkende bariton die ideaal is voor de opper-Nibelung. Memorabel waren de scènes waar hij de liefde afzwoer of de ring vervloekte. Burkhard Ulrich is een uitstekende Mime. Alhoewel zijn rol hier nog redelijk beperkt is, drukte hij toch zijn stempel op de Nibelheim-scène. Ik kijk al uit naar het eerste bedrijf van Siegfried.

Het godenkoppel kwam nog wat bleek over. Wolfgang Koch heeft weliswaar een mooi klinkende bariton, maar hij straalt weinig autoriteit uit. Hetzelfde geldt min of meer voor de Fricka van Claudia Mahnke, die me nooit kon overtuigen dat ze de strapatsen van Wotan afkeurt. Hopelijk knettert het wat meer in Die Walküre. Bij de andere goden valt ook weer de karakterrol van Loge op met een venijnige Norbert Ernst. Maar vooral Nadine Weissmann maakte indruk als een heerlijke Erda.

Publicatie: maandag 28 juli 2014 @ 10:06
Rubriek: Opera

Recent RSS feed

Roman Trekel in deSingel

We zijn al aan het laatste "echte" liedrecital in deSingel dit seizoen. De bariton Roman Trekel en pianist Jan Philip Schulze brachten Brahms' zelden uitgevoerde cyclus Die schöne Magelone.

Liedrecital, 19-11-2017 10:38
0 opmerkingen

Lucio Silla in de Munt

Toen Peter De Caluwe tien jaar geleden zijn eerste seizoen voorstelde, vermeldde hij dat hij de vier opera's seria van Mozart wilde opvoeren. Clemenza, Idomeneo en Mitridate hebben we al gehad. Met de nieuwe productie van Lucio Silla is het kwartet nu volledig.

Opera, 8-11-2017 16:47
3 opmerkingen

Karine Deshayes in de Munt

Voor het tweede Muntrecital dit seizoen stonden er drie artiesten op het podium. Naast de mezzo Karine Deshayes en de pianist Tristan Pfaff, deed ook de klarinettist Philippe Berrod mee... en dat kan maar één ding betekenen...

Liedrecital, 6-11-2017 22:53
0 opmerkingen

Margherita in Wexford

Zoals eerder deze week reeds vermeld, staat het Wexford Opera Festival bekend voor het opvoeren van onbekende werken. Mijn laatste voorstelling deze week valt volledig in die categorie... het "melodramma semiserio" Margherita van de mij totaal onbekende Italiaanse componist Jacopo Foroni.

Opera, 5-11-2017 11:38
0 opmerkingen

La scala di seta in Wexford

Het laatste ShortWork dat in Wexford opgevoerd werd, is La scala di seta. De relatief korte Rossini-farsa vraagt slechts zes zangers is dus ideaal voor de namiddagvoorstelling in het Whites Hotel, uitgevoerd met de pianobegeleiding van Tina Chang.

Opera, 4-11-2017 8:54
0 opmerkingen

Risurrezione in Wexford

Franco Alfano is vooral bekend als de componist die Puccini's Turandot voltooide. Zangers als Placido Domingo en Roberto Alagna brachten recent wel zijn Cyrano de Bergerac terug onder de aandacht, maar (van) zijn Risurrezione had ik nog nooit gehoord.

Opera, 3-11-2017 10:28
6 opmerkingen

Rigoletto in Wexford

Dé vraag vooraf was hoe ze Rigoletto tot ongeveer een uur kunnen inkorten als één van de ShortWorks bij het Wexford Opera Festival. Dat is dus niet echt gelukt, uiteindelijk duurde de voorstelling meer dan anderhalf uur zonder pauze.

Opera, 2-11-2017 19:38
0 opmerkingen

Dubliners in Wexford

Het Wexford Opera Festival presenteert elke namiddag zogenaamde ShortWorks in de congreszaal van het Whites Hotel. Een voorstelling duurt ongeveer een uur en is bezet met jonge zangers. Vandaag was een creatie te horen... Dubliners van Andrew Synnott.

Opera, 1-11-2017 21:34
1 opmerking

Medea in Wexford

Na zes jaar ben ik nog eens in Wexford voor hun jaarlijks operafestival, dat ondertussen aan zijn 66ste editie toe is. Het Festival staat bekend voor haar programmatie van onbekende opera's, alhoewel de openingsproductie - Cherubini's Medea - toch geen echte rariteit meer is.

Opera, 1-11-2017 10:53
0 opmerkingen

November 2017

Cecilia Bartoli heeft een nieuwe CD uit en daar hoort een toernee bij die haar in november ook weer naar het PSK brengt. In de Vlaamse en Waalse Opera staat Franse Donizetti op het programma: in Gent wordt de productie van Le duc d'Albe hernomen, in Luik spelen ze La favorite. Bij de liedrecitals kijk ik vooral uit naar "Die Schöne Magelone" door Roman Trekel.

Toekomstmuziek, 30-10-2017 18:16
0 opmerkingen