ti guarda dal Grande Inquisitor

Cosi fan tutte in de Munt

Theater- of filmregisseurs een opera toevertrouwen, is niet altijd een goed idee. Michael Haneke is echter de spreekwoordelijke uitzondering. Zijn enscenering van Don Giovanni in Parijs vond ik een van de betere moderne Don Giovanni's. Cosi fan tutte is pas zijn tweede operaproductie, en is niets minder dan geniaal.

Foto
foto © Bernard Coutant

De opera speelt zich af in een Italiaans landhuis met pilaren, wit marmer en zicht op een tuin die stilaan overgaat in de duisternis van de nacht. Heel het tweede bedrijf speelt zich af tegen een wolkenloze sterrenhemel. Bij het begin van de opera zien we een receptie, waar verschillende gasten verkleed zijn in 18de eeuwse kostuums, waaronder Don Alfonso.

Voor de twee koppels werden jonge zangers uitgekozen, Don Alfonso is - zoals gebruikelijk - een stuk ouder, maar dat geldt - enigszins verrassend - ook voor Despina. Gewoonlijk is Despina een opgewekte spring-in-'t-veld. Hanekes Despina is ouder en bij momenten verbitterd. Haar aanloop naar "In uomini, in soldati" richt ze tot Don Alfonso, waaruit blijkt dat ze samen een of ander verleden hebben. De aria zelf zingt ze voor zichzelf waardoor hij een autobiografisch karakter krijgt. Als compensatie voor de trieste Despina, kleedt hij haar als pierrot om de vrolijke schijn op te houden. Als "dokter" vermomt ze zich met een rode clownsneus, als "notaris" imiteert ze Chaplin.

Maar het feit dat een groot regisseur aan het werk is, manifesteert zich in de details. Dorabella draagt bijvoorbeeld een T-shirt met waarop een foto van Ferrando gedrukt is. Als Guglielmo haar T-shirt - als "portret" - aan Ferrando toont, weet hij meteen dat de ontrouw van Dorabella verder ging dan een onschuldige kus. Fiordiligi is degene die het langst weerstand biedt, maar eenmaal ze haar liefde voor Ferrando beseft, blijft ze standvastig in haar ontrouw... wat tot het slotbeeld leidt. Fiordiligi en Ferrando klampen zich aan elkaar vast terwijl de vier andere hen uit elkaar proberen te trekken.

Subtieler zijn bepaalde gelaatsuitdrukkingen. Bijvoorbeeld als Dorabella de zin "E che credi che potria altr'uom amar chi s'ebbe par amante un Guglielmo, un Ferrando?" zingt, voelt ze zich betrapt als ze eerst Guglielmo's naam noemt. Het is een enscenering die constant boeit en die ongetwijfeld meerdere keren moet bekeken worden om volledig te doorgronden. Het enige minpuntje is dat Haneke tussen verschillende scènes soms stiltes laat vallen. Een stilte kan spannend werken, maar al te vaak is de timing van die pauzes net iets te lang.

Het "oude" koppel werd vertolkt door zangers die al bekend zijn in de Munt. Kerstin Avemo geeft zich voluit als Despina en beschikt over de stem om de aangepaste visie van Haneke in alle mogelijke kleuren uit te beelden. William Shimell zingt een strakke Don Alfonso met manipulatieve zelfverzekerdheid. Na zijn "Cosi fan tutte"-moment begint zijn stem wel te begeven en schakelt hij over op geblaf.

Het "lage" koppel is goed, maar niet echt uitzonderlijk. Paola Gardina moet het stellen zonder "E amore un ladroncello", maar zingt een des te vurigere "Smanie implacabili". Andreas Wolf heeft een mooie lyrische bariton. Maar als hij zijn stem onder druk zet, bijvoorbeeld in "Donne mie, le fate a tanti", duikt een schijn van een keelvibrato op.

Maar het is het "hoge" koppel dat de hoofdvogels afschiet. Anett Fritsch heb ik eerder al in de troupe van Düsseldorf gehoord. Toen was ze nog een soubrette, ondertussen is haar stem uitgegroeid tot een volle lyrische sopraan. Als Fiordiligi domineert ze elk ensemble, waardoor bijvoorbeeld in het trio "Soave sia il vento" de andere zangers naar de achtergrond gedrukt worden. Haar twee aria's behoren tot de lastigste die Mozart gecomponeerd heeft. "Come scoglio" lijkt kinderspel voor haar, maar het is met "Per pietà" dat ze indruk maakt. Deze aria lijkt grotendeels mezzo-materiaal te zijn, maar zelfs in de laagte blijft ze perfect hoorbaar en verdwijnt ze niet in het orkest zoals mindere sopranen.

Juan Francisco Gatell is met voorsprong de beste Ferrando die ik ooit live gehoord heb. Registerovergangen lijken triviaal, hoge noten stralen en hij beschikt over een brede dynamiek. Zijn "Un aura amorosa" had misschien iets zoetgevooisder gemogen, maar "Tradito, schernito" is fenomenaal in zijn slagkracht en stuwing.

Publicatie: vrijdag 31 mei 2013 @ 18:50
Rubriek: Opera

Recent RSS feed

Roman Trekel in deSingel

We zijn al aan het laatste "echte" liedrecital in deSingel dit seizoen. De bariton Roman Trekel en pianist Jan Philip Schulze brachten Brahms' zelden uitgevoerde cyclus Die schöne Magelone.

Liedrecital, 19-11-2017 10:38
0 opmerkingen

Lucio Silla in de Munt

Toen Peter De Caluwe tien jaar geleden zijn eerste seizoen voorstelde, vermeldde hij dat hij de vier opera's seria van Mozart wilde opvoeren. Clemenza, Idomeneo en Mitridate hebben we al gehad. Met de nieuwe productie van Lucio Silla is het kwartet nu volledig.

Opera, 8-11-2017 16:47
3 opmerkingen

Karine Deshayes in de Munt

Voor het tweede Muntrecital dit seizoen stonden er drie artiesten op het podium. Naast de mezzo Karine Deshayes en de pianist Tristan Pfaff, deed ook de klarinettist Philippe Berrod mee... en dat kan maar één ding betekenen...

Liedrecital, 6-11-2017 22:53
0 opmerkingen

Margherita in Wexford

Zoals eerder deze week reeds vermeld, staat het Wexford Opera Festival bekend voor het opvoeren van onbekende werken. Mijn laatste voorstelling deze week valt volledig in die categorie... het "melodramma semiserio" Margherita van de mij totaal onbekende Italiaanse componist Jacopo Foroni.

Opera, 5-11-2017 11:38
0 opmerkingen

La scala di seta in Wexford

Het laatste ShortWork dat in Wexford opgevoerd werd, is La scala di seta. De relatief korte Rossini-farsa vraagt slechts zes zangers is dus ideaal voor de namiddagvoorstelling in het Whites Hotel, uitgevoerd met de pianobegeleiding van Tina Chang.

Opera, 4-11-2017 8:54
0 opmerkingen

Risurrezione in Wexford

Franco Alfano is vooral bekend als de componist die Puccini's Turandot voltooide. Zangers als Placido Domingo en Roberto Alagna brachten recent wel zijn Cyrano de Bergerac terug onder de aandacht, maar (van) zijn Risurrezione had ik nog nooit gehoord.

Opera, 3-11-2017 10:28
6 opmerkingen

Rigoletto in Wexford

Dé vraag vooraf was hoe ze Rigoletto tot ongeveer een uur kunnen inkorten als één van de ShortWorks bij het Wexford Opera Festival. Dat is dus niet echt gelukt, uiteindelijk duurde de voorstelling meer dan anderhalf uur zonder pauze.

Opera, 2-11-2017 19:38
0 opmerkingen

Dubliners in Wexford

Het Wexford Opera Festival presenteert elke namiddag zogenaamde ShortWorks in de congreszaal van het Whites Hotel. Een voorstelling duurt ongeveer een uur en is bezet met jonge zangers. Vandaag was een creatie te horen... Dubliners van Andrew Synnott.

Opera, 1-11-2017 21:34
1 opmerking

Medea in Wexford

Na zes jaar ben ik nog eens in Wexford voor hun jaarlijks operafestival, dat ondertussen aan zijn 66ste editie toe is. Het Festival staat bekend voor haar programmatie van onbekende opera's, alhoewel de openingsproductie - Cherubini's Medea - toch geen echte rariteit meer is.

Opera, 1-11-2017 10:53
0 opmerkingen

November 2017

Cecilia Bartoli heeft een nieuwe CD uit en daar hoort een toernee bij die haar in november ook weer naar het PSK brengt. In de Vlaamse en Waalse Opera staat Franse Donizetti op het programma: in Gent wordt de productie van Le duc d'Albe hernomen, in Luik spelen ze La favorite. Bij de liedrecitals kijk ik vooral uit naar "Die Schöne Magelone" door Roman Trekel.

Toekomstmuziek, 30-10-2017 18:16
0 opmerkingen