ti guarda dal Grande Inquisitor

Maria in Wexford

Ik sloot mijn bezoek aan het Wexford Opera Festival af met Maria van Roman Statkowski. Deze opera (én de componist) was mij totaal onbekend, maar het blijkt een ontdekking van formaat te zijn. Daarenboven werd hij ook fantastisch gezongen en kreeg hij een moderne en meeslepende enscenering mee. Het is een productie die op het einde van het jaar zonder enige twijfel in mijn top-tien terecht zal komen...

Foto
foto © Clive Barda

Statkowski is een Poolse componist en zijn opera Maria ging in 1906 in Warschau in première. Het verhaal speelt zich af in Litouwen en gaat over de strijd tussen twee politieke tegenstanders, Graaf Palatine en de gouverneur. De zoon van Palantine, Waclaw, is getrouwd met Maria, de dochter van de gouverneur. Palantine vindt dat huwelijk beneden zijn stand (om over de politieke kant nog te zwijgen) en hij maakt van de op hand zijnde rellen gebruik om Maria te laten vermoorden. Als Waclaw dit te weten komt, wil hij zich eerst wreken op zijn vader, maar beslist op het laatste moment dat hij het oordeel over zijn vader aan God overlaat en pleegt zelfmoord.

De opera bestaat uit drie bedrijven, telkens voorafgegaan door een muzikaal voorspel of ouverture. Het eerste bedrijf is het Palatine-bedrijf, het tweede dat van de gouverneur met onder andere het liefdesduet van Waclaw en Maria. Het derde (en kortste) bedrijf begint met de moord op Maria en eindigt met de zelfmoord van Waclaw.

Regisseur Michael Gieleta plaatst het verhaal duidelijk in 1980 in Polen. Tijdens elk voorspel projecteert hij zwart-wit foto's. In het eerste bedrijf is het nog niet duidelijk waar het zich afspeelt. We zien foto's van verlaten straten, mensen die in de rij staan voor lege winkels, stalinistische gebouwen, ... Palatine zit in uniform aan een bureau, met daarop onder andere een foto van zichzelf samen met Leonid Brezjnev. Hij zou een KGB- of Stasi-officier of iets anders van die strekking kunnen zijn.

In het tweede bedrijf vallen de puzzelstukjes op hun plaats. De foto's die we nu te zien krijgen, zijn beelden van de scheepswerf in Gdansk, vlaggen van Solidarnosc, ... De vader van Maria is een van de leiders van Solidarnosc. Ze wonen in een schamele wooncontainer onder een brug met zicht op de scheepswerf. Alles klopt... de rellen en de strijd tegen de heersende klasse, het standenverschil, de corruptie en het machtsmisbruik.

Foto
foto © Clive Barda

Ook muzikaal is het een schitterende partituur, die heel Russisch klinkt (alhoewel het natuurlijk een Poolse opera is). De ouverture doet me bijvoorbeeld aan Mussorgsky denken, de feestscène in het eerste bedrijf zou van Tchaikovsky kunnen zijn. Opvallend is ook de aanwezigheid van een vreemde, onbestemde figuur die een vergelijkbare functie heeft als de idioot in Boris Godunov. Hij duikt ongevraagd op tijdens het feest van Palatine om te waarschuwen voor dood en verderf en vertelt later aan Waclaw dat zijn vader achter de dood van Maria zit.

De Italiaanse sopraan Daria Masiero zong de relatief kleine rol van Maria. Ze heeft een stem met veel metaal, die in hoogte begint te snerpen, maar toch verrassend slavisch klinkt. De drie andere hoofdrollen waren met Poolse zangers bezet, in de eerste plaats de tenor Rafal Bartminski als Waclaw. Hij heeft een gigantische stem, die hij echter ook kan terugbrengen tot een ragfijn piano voor het slot van het liefdesduet.

Maar de echte sterren zijn de twee vaders. De bas-bariton Krzysztof Szumanski zet een ongelooflijk sterke Palatine neer. Heel het eerste bedrijf wordt door hem gedomineerd. Het begint met zijn monoloog, die ook verwant is met die van Boris, vol expressieve wendingen en een tekstuele inleving die me aan een zanger als Sergey Leiferkus doet denken. De bariton Adam Kruszewski heeft een veel zachtere en rondere stem, maar daarom niet minder strijdvaardig in zijn strijd tegen het onrecht. Het is spijtig dat er geen directe confrontatie tussen de beide rollen voorzien is... een gemiste kans van Statkowski... iets wat een componist als Verdi zeker niet zou hebben laten liggen.

Hoedanook, deze opera is een echte ontdekking en een aanrader.

Daarmee is voor mij het Wexford-festival afgelopen. De titels voor volgend jaar zijn ook al bekend en zijn zoals verwacht weer even ongebruikelijk: Francesca da Rimini van Mercadante, Le roi malgré lui van Chabrier en A village Romeo and Juliet (Delius)...

Publicatie: dinsdag 1 november 2011 @ 12:30
Rubriek: Opera

Recent RSS feed

Benjamin Appl in het Paleis der Academiën

Oorspronkelijk zouden Benjamin Appl en James Baillieu hun liedrecital in het Brussels Conservatorium geven. Maar de staat van de zaal is ondertussen zodanig dat zelfs de artiesten beginnen te klagen en dus werd uitgeweken naar het Paleis der Academiën.

Liedrecital, 24-2-2018 22:40
0 opmerkingen

Maart 2018

Maart is de maand van het klara-festival, waar onder andere een concertante Pelléas et Mélisande in pianoversie op het programma staat. De Munt brengt het bekendste operatweeluik Cav-Pag en Opera Vlaanderen herneemt de Gürbaca-productie van Parsifal.

Toekomstmuziek, 24-2-2018 9:29
0 opmerkingen

Dietrich Henschel in de Munt

Vijf liederen voor en vijf liederen na de pauze was alles wat Dietrich Henschel gisteren zong in de Munt. Alles bij elkaar amper twintig minuten muziek... wat toch wel héél mager is voor een "liedrecital".

Liedrecital, 13-2-2018 17:04
3 opmerkingen

Petite Messe Solennelle in deSingel

Het is dit jaar een Rossini-jaar - hij overleed 150 jaar geleden - en deSingel begint dat jaar met een uitvoering van zijn Petite Messe Solennelle.

Oratorium, 10-2-2018 10:56
0 opmerkingen

Pelléas et Mélisande in Antwerpen

Pelléas et Mélisande behoort tot mijn absolute lievelingsopera's en ik keek dan ook vol verwachting uit naar de nieuwe productie bij Opera Vlaanderen. Het is een visueel mooie productie geworden, maar vocaal bleef ik toch enigszins op mijn honger zitten.

Opera, 3-2-2018 10:40
13 opmerkingen

Carmen in Luik

De Opera van Luik blijft volharden in de boosheid door ook lange opera's zoals Carmen pas om 20 uur te laten beginnen. Het werd bijgevolg weer een bijna-nachtvoorstelling, des te meer omdat de voorstelling met meer dan 20 minuten vertraging begon omdat het orkest moest wachten op de harpiste...

Opera, 31-1-2018 9:13
8 opmerkingen

Februari 2018

In februari staat vooral de nieuwe productie van Pelléas et Mélisande bij Opera Vlaanderen in de schijnwerpers. In Luik brengen ze met Le domino noir een rariteit. Bij de recitals kijk ik vooral uit naar Benjamin Appl die zijn Heimat-CD in het Brussels Conservatorium voorstelt.

Toekomstmuziek, 26-1-2018 18:03
0 opmerkingen