ti guarda dal Grande Inquisitor

Graham Johnson in deSingel

Graham Johnson gaf vorig seizoen twee lezing-recitals in deSingel over respectievelijk Die schöne Müllerin en Winterreise. Deze week was hij terug voor twee lezingen rond "Schubert in de spiegel van zijn dichters". Voor de vocale illustraties had hij sopraan Geraldine McGreevy en bariton Benjamin Appl meegebracht.

Foto
Schubertavond bij Josef von Spaun (Moritz von Schwind)

Met meer dan 70 liederen, is een belangrijk deel van Schuberts lied-oeuvre gebaseerd op de gedichten van het Duitse genie uit Weimar, Johann Wolfgang von Goethe. De volledige eerste avond vol overbekende liederen was dan ook aan hem gewijd. In tegenstelling tot vorige keer, ging Graham Johnson iets minder in op de muzikale/musicologische kant van de liederen maar hing hij zijn verhaal op aan Schuberts biografie.

De chronologische aanpak begon met de eerste liederen die de 17-jarige Schubert in 1814 componeerde, over Schuberts liedjaar 1815 met meer dan een derde van al zijn Goethe-composities, tot 1816, waarna hij zijn interesse in Goethe leek te verliezen. De aanleiding is te zoeken in de bundel liederen die Josef von Spaun naar Goethe opstuurde en die (ongelezen?) teruggestuurd werden. Die afwijzing verklaart waarom Schubert vanaf 1817 slechts met mondjesmaat nog Goethe-gedichten op muziek zette.

In die latere periode was er nog wel een opflakkering onder invloed van Mayrhofer om liederen zoals Ganymed en Prometheus, gebaseerd op de Griekse mythologie, te componeren. In 1821 volgden nog een aantal gedichten uit de Westöstlicher Divan, Geheimes, de "symfonische" liederen van Suleika, ...

Graham Johnson gaf en toe ook opmerkingen bij wat te horen is in de piano. Opmerkelijk was zijn bespreking van Szene aus Faust, de kathedraalscène met Gretchen en de duivel. Gretchen is op dat moment al zwanger en Schubert slaagt erin om de bewegingen van haar ongeboren kind in haar baarmoeder weer te geven. Ook de begeleiding bij de laatste strofe van Prometheus wordt verklaard door hoe Prometheus met klei smijt om mensen te boetseren:

Hier sitz' ich, forme Menschen nach meinem Bilde
Ein Geschlecht, das mir gleich sei, ...

De tweede avond stond Schuberts Weense vriendenkring centraal. Zoals bekend, kreeg Schubert regelmatig gedichten van zijn vrienden. Graham Johnson benadrukte uitvoerig dat die vriendschapsbanden niet onderschat mogen worden, ook al was de kwaliteit van die gedichten niet altijd van het niveau van een Goethe.

Het meest sprekende voorbeeld is dat van Die junge Nonne van Nicolas Craigher de Jachelutta. Johnson omschrijft het gedicht als melodramatische, sentimentele kitsch... maar voegt er wel bij dat Schubert erin slaagt om het melodrama als echte drama te laten klinken en het sentimentele als echte emoties te verkopen. Veel van die gedichten en amateur-dichters, zijn dankzij Schubert wel onsterfelijk geworden.

Een speciaal geval is Johann Mayrhofer. Hij beschouwde zichzelf als Schuberts mentor. Zijn invloed op de jonge Schubert kan moeilijk onderschat worden. Het was ook Mayrhofer die de zanger Vogl interesseerde voor Schuberts muziek. Vogl was beroemd als vertolker van de opera's van Gluck en Mayrhofer schrijft daarom een aantal gedichten op klassieke thema's - Fahr zum Hades, Memnon, Der zürnenden Diana, ... Uiteindelijk zal Vogl de eerste liedzanger uit de geschiedenis worden, die ook met liederavonden rondtrekt.

Tenslotte moet ik nog een paar woorden zeggen over de twee zangers, die bij momenten even geboeid naar Graham Johnson zaten te luisteren als het publiek. Geraldine McGreevy hebben we al vaker gehoord in deSingel. Ze was deze keer niet echt goed bij stem. Veel gekuch, gehoest en liters water waren een indicatie van haar vocale toestand, maar desalniettemin kon ze toch redelijk goed Graham Johnsons punten illustreren. Benjamin Appl is een nieuwe naam voor mij. Hij heeft een mooie bariton. Bij de zwaardere liederen, zoals Prometheus of Der Zwerg, had ik het gevoel dat hij niet voldoende gewicht heeft. Maar in het algemeen zingt hij met heel veel kleur en is hij een boeiende liedvertolker, die ik wel eens in een "echt" recital wil horen.

Publicatie: zondag 9 oktober 2011 @ 11:19
Rubriek: Liedrecital

Recent RSS feed

La favorite in Luik

Donizetti's La favorite behoort niet echt tot het ijzeren repertoire. Maar na de voorstelling bij het Beierse operafestival is het wel uitzonderlijk om in hetzelfde jaar een tweede productie mee te maken. Maar net zoals de Münchense liet ook de Luikse productie te wensen over.

Opera, 23-11-2017 21:52
1 opmerking

Roman Trekel in deSingel

We zijn al aan het laatste "echte" liedrecital in deSingel dit seizoen. De bariton Roman Trekel en pianist Jan Philip Schulze brachten Brahms' zelden uitgevoerde cyclus Die schöne Magelone.

Liedrecital, 19-11-2017 10:38
0 opmerkingen

Lucio Silla in de Munt

Toen Peter De Caluwe tien jaar geleden zijn eerste seizoen voorstelde, vermeldde hij dat hij de vier opera's seria van Mozart wilde opvoeren. Clemenza, Idomeneo en Mitridate hebben we al gehad. Met de nieuwe productie van Lucio Silla is het kwartet nu volledig.

Opera, 8-11-2017 16:47
3 opmerkingen

Karine Deshayes in de Munt

Voor het tweede Muntrecital dit seizoen stonden er drie artiesten op het podium. Naast de mezzo Karine Deshayes en de pianist Tristan Pfaff, deed ook de klarinettist Philippe Berrod mee... en dat kan maar één ding betekenen...

Liedrecital, 6-11-2017 22:53
0 opmerkingen

Margherita in Wexford

Zoals eerder deze week reeds vermeld, staat het Wexford Opera Festival bekend voor het opvoeren van onbekende werken. Mijn laatste voorstelling deze week valt volledig in die categorie... het "melodramma semiserio" Margherita van de mij totaal onbekende Italiaanse componist Jacopo Foroni.

Opera, 5-11-2017 11:38
0 opmerkingen

La scala di seta in Wexford

Het laatste ShortWork dat in Wexford opgevoerd werd, is La scala di seta. De relatief korte Rossini-farsa vraagt slechts zes zangers is dus ideaal voor de namiddagvoorstelling in het Whites Hotel, uitgevoerd met de pianobegeleiding van Tina Chang.

Opera, 4-11-2017 8:54
0 opmerkingen

Risurrezione in Wexford

Franco Alfano is vooral bekend als de componist die Puccini's Turandot voltooide. Zangers als Placido Domingo en Roberto Alagna brachten recent wel zijn Cyrano de Bergerac terug onder de aandacht, maar (van) zijn Risurrezione had ik nog nooit gehoord.

Opera, 3-11-2017 10:28
6 opmerkingen

Rigoletto in Wexford

Dé vraag vooraf was hoe ze Rigoletto tot ongeveer een uur kunnen inkorten als één van de ShortWorks bij het Wexford Opera Festival. Dat is dus niet echt gelukt, uiteindelijk duurde de voorstelling meer dan anderhalf uur zonder pauze.

Opera, 2-11-2017 19:38
0 opmerkingen

Dubliners in Wexford

Het Wexford Opera Festival presenteert elke namiddag zogenaamde ShortWorks in de congreszaal van het Whites Hotel. Een voorstelling duurt ongeveer een uur en is bezet met jonge zangers. Vandaag was een creatie te horen... Dubliners van Andrew Synnott.

Opera, 1-11-2017 21:34
1 opmerking

Medea in Wexford

Na zes jaar ben ik nog eens in Wexford voor hun jaarlijks operafestival, dat ondertussen aan zijn 66ste editie toe is. Het Festival staat bekend voor haar programmatie van onbekende opera's, alhoewel de openingsproductie - Cherubini's Medea - toch geen echte rariteit meer is.

Opera, 1-11-2017 10:53
0 opmerkingen

November 2017

Cecilia Bartoli heeft een nieuwe CD uit en daar hoort een toernee bij die haar in november ook weer naar het PSK brengt. In de Vlaamse en Waalse Opera staat Franse Donizetti op het programma: in Gent wordt de productie van Le duc d'Albe hernomen, in Luik spelen ze La favorite. Bij de liedrecitals kijk ik vooral uit naar "Die Schöne Magelone" door Roman Trekel.

Toekomstmuziek, 30-10-2017 18:16
0 opmerkingen